Radon in je huis: hoeveel zit er in Nederlandse woningen en wat doe je eraan?

Radon ruik je niet en zie je niet, en dat maakt het een gas waar je makkelijk onrustig van wordt. Duurzaam Nieuws zette de cijfers deze week op een rij. Ze zijn niet nieuw, want de metingen stammen uit 2022 en 2023 en het RIVM publiceerde ze in november 2024. Ze laten wel goed zien hoe groot het is en waar je thuis iets aan kunt doen. Net als bij een loden waterleiding in een oud huis gaat het om iets wat je niet merkt, maar waar je wel invloed op hebt.

Hoeveel radon er in Nederlandse woningen zit

Het RIVM mat in bijna 2.700 woningen. Gemiddeld kwam daar 21 becquerel per kubieke meter uit (Bq/m³). Dat is iets hoger dan bij de vorige landelijke meting in 2013, maar ook naar Europese maatstaven laag. Een becquerel is een maat voor hoeveel radioactief verval er per seconde plaatsvindt. Het getal zelf hoef je niet te onthouden, de vergelijking wel.

• Landelijk gemiddelde: 21 Bq/m³
• Rivierengebied: gemiddeld 36 Bq/m³
• Zuid-Limburg: gemiddeld 59 Bq/m³
• Nederlands referentieniveau voor woningen: 100 Bq/m³ als jaargemiddelde

Volgens Duurzaam Nieuws zitten ongeveer 24.000 van de bijna 6 miljoen woningen boven dat referentieniveau, oftewel ongeveer 1 op de 250. Het gaat dan vooral om eengezinswoningen met natuurlijke ventilatie in Zuid-Limburg en het rivierengebied. Dat de cijfers daar hoger liggen komt door de bodem, die er van nature meer radon bevat. Woningen van 2013 of later zitten gemiddeld lager dan oudere huizen. Woon je in een ander deel van het land, dan is de kans dus klein dat jouw huis een uitschieter is, al is hij niet nul.

Wat het betekent voor je gezondheid

Radon komt uit de bodem en uit bouwmaterialen als beton, baksteen en natuursteen. Het gaat niet zozeer om het gas zelf, legt Milieu Centraal uit, maar om de vervalproducten. Die hechten zich aan stofdeeltjes, en die adem je diep in.

Radon wordt geschat op ongeveer 400 van de zo’n 11.000 nieuwe gevallen van longkanker per jaar, volgens het RIVM. Dat is ruim 3 procent. Duurzaam Nieuws telt thoron, een verwante vorm, daarin mee. Roken veroorzaakt meer dan 85 procent van alle gevallen en die twee versterken elkaar ook nog. Voor wie rookt, is stoppen dan ook verreweg de grootste stap, en dat advies geeft het RIVM zelf ook. Het is goed om dat te weten voordat je een dure ingreep overweegt.

Wat ventileren oplevert

Radon binnenhouden kun je niet, maar voorkomen dat het zich ophoopt wel. Dat maakt ventileren volgens Milieu Centraal de belangrijkste maatregel. Hoeveel het in jouw huis scheelt, is lastig te zeggen. Geen van de bronnen geeft een percentage per huis, en dat is logisch, omdat bodem, bouwjaar en ventilatiesysteem allemaal meetellen. Wel laat de meting iets zien. Het RIVM houdt het voor mogelijk dat de stijging komt doordat mensen tijdens de energiecrisis minder ventileerden om stookkosten te besparen. Bewezen is dat niet, want de landelijke cijfers zeggen niets over een individueel huis. Volgens de samenvatting van de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming liggen de waarden in woningen met mechanische ventilatie vaak lager.

In de winter is de verleiding het grootst om de roosters dicht te doen, en dat werkt dus precies de verkeerde kant op. Wie mechanische ventilatie met toevoerroosters heeft, houdt die roosters ook echt open. Anders kan er onderdruk ontstaan die lucht uit de kruipruimte naar binnen trekt. Continu ventileren helpt bovendien tegen vocht in huis in de herfst.

Wat je nog meer kunt doen, in logische volgorde

Het ligt voor de hand om bij het goedkoopste en makkelijkste te beginnen. Milieu Centraal noemt deze stappen, de volgorde is van ons.

1. Ventileren. Roosters, ventilatieramen of klepjes open, dag en nacht.
2. Kruipruimte luchten. Kijk of er aan voor- en achterkant openingen in de muur zitten en of die niet zijn afgedekt.
3. Minder fijnstof in huis. Radon hecht aan stof, dus ook houtstook en rook tellen mee. Milieu Centraal noemt open haarden en houtkachels apart. Voor kaarsen is er een eigen verhaal, dat lees je in ons stuk over fijnstof en je binnenlucht.
4. Kruipruimte afsluiten. Dek de bodem af met luchtdichte folie, sluit het kruipluik goed af en dicht de doorvoeren van leidingen. Dat is meer werk, en vooral de moeite als je toch aan de vloer bezig bent.

Ga je isoleren, houd dan rekening met je ventilatie. Het RIVM doet een proefonderzoek naar wat isolatie en andere verduurzaming doen met de binnenlucht, dus daar is nog geen harde uitkomst over.

Moet je meten?

Voor de meeste huishoudens is dat niet nodig. De overheid ziet concentraties onder het referentieniveau als acceptabel, en daar zit vrijwel elk huis onder. Woon je in Zuid-Limburg of het rivierengebied, in een oudere eengezinswoning met natuurlijke ventilatie, dan is het wel een redelijke vraag. Milieu Centraal verwijst voor een radonmeter naar NRG. Omdat het referentieniveau over een jaargemiddelde gaat, zegt een korte meting weinig, en je ventilatiegedrag in die periode telt mee. Vraag dus na hoe lang de meting duurt en wat je uitkomst vergelijkbaar maakt met die 100 Bq/m³. Zo weet je waar je staat, zonder dat je meteen hoeft te verbouwen.