Tenminste houdbaar tot is geen weggooidatum: bij deze andere datum let je wel op

Een pak yoghurt van gisteren, een bakje gehakt van gisteren: op het oog hetzelfde probleem, maar in werkelijkheid twee totaal verschillende. Duurzaam Nieuws zette op 1 november op een rij wat die verwarring kost: zo’n 60 miljoen kilo goed eten per jaar verdwijnt bij Nederlandse huishoudens in de prullenbak, omdat de datum op de verpakking verkeerd wordt gelezen. Minder dan de helft van de Nederlanders kan het verschil goed uitleggen. Het is gelukkig snel te leren.

Twee datums, twee vragen

Op de verpakking staat voluit een van deze twee zinnen, en die bepaalt wat je vervolgens doet.

• Ten minste houdbaar tot (THT) gaat over kwaliteit. Tot die dag garandeert de fabrikant dat het product goed is. Daarna kan het iets aan smaak, kleur of geur verliezen, maar het is daarmee niet automatisch slecht. Denk aan rijst, pasta, koekjes, ingeblikte groente, en vaak ook yoghurt en melk.
• Te gebruiken tot (TGT) gaat over veiligheid. Het Voedingscentrum is daar helder over: na deze datum kun je er ziek van worden. Je vindt hem op vers vlees, kip, vis, maaltijdsalades, en gesneden groente en fruit.

Het grote verschil zit in wat je kunt waarnemen. Bij THT-producten mag je op je zintuigen vertrouwen. Bij TGT niet. Kassa legt uit waarom: melkzuurbacteriën in zure melk proef je meteen, maar listeria of salmonella ruik, zie of proef je niet. Dat vlees er na de datum nog prima uitziet en normaal ruikt, zegt dus niets. Daar stopt de neustest.

Na de THT: kijk, ruik, proef

Het advies van het Voedingscentrum voor THT-producten is eenvoudig. Kijk of het er normaal uitziet, ruik eraan, en is dat in orde, proef dan een klein beetje. Inmiddels staan de woorden Kijk, Ruik, Proef ook als icoontjes op meer dan 3.500 producten, zo meldt Duurzaam Nieuws op basis van cijfers uit juni 2025.

Niet alles verandert op dezelfde manier. Chocola die wit uitslaat, is volgens Kassa gewoon gekristalliseerde suiker, en die kun je nog eten. Hoe lang iets ruwweg meegaat, staat in het overzicht van het Voedingscentrum, voor producten in een gesloten verpakking:

• Rond een week. Brood, cake, melk, yoghurt, plakken of geraspte harde kaas en eieren.
• Maanden. Droge koek, ontbijtgranen, noten, sauzen en een stuk harde kaas.
• Rond een jaar. Bloem, droge pasta, rijst, koffie, thee, blikken en honing.
• Onbeperkt. Zout, azijn, suiker en sterke drank.

Zie je schimmel, dan is het een ander verhaal. Bij jam is wegscheppen bijvoorbeeld niet genoeg, zoals we uitlegden in ons stuk over schimmel op jam.

Wanneer de TGT toch verandert

Twee situaties verschuiven de grens, en ze werken tegengesteld.

De eerste maakt het korter. Is de verpakking eenmaal open, dan geldt de gedrukte datum niet meer, schrijft Duurzaam Nieuws. Maak het product dan eerder op, of gooi het weg. De datum zegt alleen iets over de dichte verpakking die goed gekoeld is bewaard. De tweede maakt het juist langer. Volgens het Voedingscentrum kun je door voedsel kort na aankoop in te vriezen of te bereiden de houdbaarheid verlengen tot na de TGT-datum. Daar zit de echte winst tegen verspilling. Zie je op dinsdag dat de kipfilet woensdag op datum gaat en je komt er niet aan toe, dan kan hij nu de vriezer in of alvast de pan in.

Wie extra voorzichtig moet zijn, staat ook in dat overzicht: zwangeren, baby’s en jonge kinderen, ouderen en zieken zijn gevoeliger voor voedselinfecties. Voor hen is het extra belangrijk om kort houdbare producten zoals vleeswaren voor de datum op te eten. Het Voedingscentrum noemt ook rauwmelkse zachte kaas en gerookte vis in dat rijtje.

Thuis kost het maar een blik

De winst zit vooral in het opbergen. Lees bij het uitpakken welke datum er staat, en zet wat een TGT heeft vooraan in de koelkast. Plan een avond in de week die je kookt van wat erop moet. Zo komt de vraag of iets nog kan minder vaak voorbij, en wordt een verstreken THT niet meer een reden om een goede pot of pak weg te gooien.

Het is minder klein dan het klinkt. In Nederland ging volgens cijfers uit juni 2025 jaarlijks 1,6 miljard kilo goed voedsel verloren, waarvan ongeveer een derde thuis werd weggegooid. Onduidelijkheid over de datums veroorzaakte naar schatting 10 procent van die thuisverspilling. Dat is dus de winst die er te halen valt, met niets meer dan een blik op het etiket.