Gezond eten is duurder dan rommel: klopt dat, en zo houd je het betaalbaar

Gezond eten is duurder en omslachtiger dan rommel kopen. Dat vertelden lezers van het Vlaamse Het Nieuwsblad, die de krant op 4 november 2026 in hun bord lieten kijken. Het is een klacht die je in Nederland net zo goed hoort, en hij is niet uit de lucht gegrepen. Toch zit het verschil vooral in wát je vergelijkt en wáár je koopt. Wie dat uit elkaar haalt, ziet dat een groot deel van de meerprijs te vermijden is, en dat de vernieuwde Schijf van Vijf daar dit jaar eerder bij helpt dan tegenwerkt.

Wat de cijfers zeggen

De klacht klopt voor een deel. Het CBS rekende voor NOS uit dat gezonde producten als groente, fruit en magere of halfvolle zuivel tussen 2010 en 2020 gemiddeld zo’n 21 procent duurder werden. Gerookt en gezouten vlees, sauzen en snacks stegen in die periode met ongeveer 15 procent, en snoep en ijs werden zelfs goedkoper. Gezond eten is in Nederland dus relatief duurder geworden. Die cijfers gaan over Nederland. Over België zeggen ze niets, al lijkt de ervaring van de Vlaamse lezers er sterk op.

Prijs is bovendien niet het enige. Onderzoekers van Wageningen University & Research en de Universiteit Utrecht beschreven in 2025 dat in 2021 zo’n 80 procent van het aanbod en de promoties in de supermarkt ongezond was. Wie op de aanbiedingen afgaat, wordt dus vanzelf de verkeerde kant op gestuurd. En geldstress kost denkruimte: wie krap zit, heeft minder hoofd voor een weekmenu, boodschappen en koken, en grijpt sneller naar wat kant-en-klaar in het schap ligt.

Waar de meerprijs in zit

Het gevoel dat gezond duurder is, ontstaat vaak bij de kassa en niet aan tafel. Een zak chips kost weinig per pak, een bak blauwe bessen veel. Maar je vergelijkt dan geen maaltijden. Een pak linzen, een zak winterpeen en een ui zijn samen een pan soep voor meerdere avonden, terwijl de chips na één avond op is. Reken daarom per maaltijd, niet per verpakking. De meerprijs zit dan ook zelden in de basis, maar in het gemak eromheen: voorgesneden groente, porties in plastic, smoothies en de producten met een gezonde claim op de verpakking.

Het Voedingscentrum gaf in datzelfde NOS-stuk de tips die nog steeds het meest opleveren: koop groente die nog niet geschild of gesneden is, kies diepvriesgroente en diepvriesfruit, en kijk op de onderste planken van het schap, waar de goedkopere producten staan. Een hele kool of pompoen blijft ook langer goed dan een bakje gesneden groente, en daar is weinig van weg te gooien. Hoe je bijvoorbeeld een pompoen helemaal opmaakt, met schil en pitten, schreven we eerder.

De vernieuwde Schijf van Vijf maakt het goedkoper

In april 2026 presenteerde het Voedingscentrum de vernieuwde Schijf van Vijf, met nog maar 100 gram rood vlees per week en meer ruimte voor peulvruchten, tofu en tempé. Dat is goed nieuws voor wie op de kosten let. Vlees en kaas zijn juist de dure posten op de boodschappenlijst, en gedroogde of ingeblikte peulvruchten zijn houdbaar en goedkoop. De Tilburgse diëtiste Merel Coenders zei tegen Omroep Brabant dat de nieuwe richtlijn “beter te doen is voor de portemonnee”. Ze noemde ook de keerzijde: veel mensen moeten nog leren koken met kikkererwten, linzen en tofu. Precies daar zit het omslachtige waar de Vlaamse lezers over klagen.

Wat er in de schijf staat, is niet zomaar een mode. Op de hoofdlijnen zijn voedingswetenschappers het opvallend eens, zoals we lieten zien in wat is gezond eten. Groente, fruit, volkoren, peulvruchten en noten vormen de basis, en dat zijn bij elkaar geen dure producten.

Zo houd je het betaalbaar en makkelijk

Het omslachtige deel los je niet op met meer recepten, maar met minder kookmomenten. Kook twee keer per week een grote pan, met peulvruchten als basis, en vries porties in. Dan staat er op een drukke avond iets gezonds klaar dat net zo snel is als een pizza uit de vriezer. Diepvriesgroente scheelt snijwerk, en een voorraadkast met blikken bonen, tomaten, linzen en volkorenpasta zorgt dat je altijd iets kunt maken. Wat je daar allemaal mee kunt, beschreven we in koken uit de voorraadkast.

Koop verder op seizoen, een tip die ook Coenders geeft, net als groter inkopen en diepvriesgroente gebruiken. In november zijn dat kool, prei, winterpeen en pompoen. Neem een boodschappenlijst mee die uitgaat van onbewerkte producten, zoals in onze boodschappenlijst voor onbewerkt eten, en laat de aanbiedingsfolder zijn werk niet doen. Als vier van de vijf promoties ongezond zijn, is de folder geen gids voor een gezond weekmenu.

Gezond eten is dus duurder als je per pak rekent en het gemak meekoopt. Reken je per maaltijd en kook je met de basis van de nieuwe schijf, dan is het verschil een stuk kleiner dan het aan de kassa voelt.