Snoeien in november: deze planten knip je nu en deze laat je beter staan

Begin november staan in veel tuinen nog bruine stengels, zwart geworden pioenblad en pollen die na de eerste koude nachten zijn ingezakt. Het is verleidelijk om alles in één middag kort te knippen. Voor een paar planten is dat precies goed, maar voor de meeste vaste planten kun je beter wachten. Het Amerikaanse tuinplatform The Spruce zette dit weekend een lijst online met planten die je in november terugknipt. Voor een Nederlandse tuin, met natte winters en vogels die op zaden rekenen, ziet het lijstje er net iets anders uit. Dit is wat de Britse Royal Horticultural Society (RHS) en de Vogelbescherming adviseren.

Deze planten knip je nu terug

• Pioen. Pioenen maken hun blad en bloemstengels vanuit de grond. De RHS raadt aan ze in de herfst tot op de grond terug te knippen.
• Montbretia (crocosmia). Ook die loopt vanuit de grond uit en mag nu helemaal terug.
• Asters en hemelsleutel (Sedum spectabile). Die knip je minder streng, omdat er onderaan vaak al nieuwe scheuten zitten. Knip boven die jonge groei en laat hem heel.
• Alles wat ziek is. Planten met meeldauw, roest of bladvlekken ruim je nu op. Doe dat blad niet op de composthoop maar in de groenbak, zodat je de schimmel niet volgend jaar weer over de tuin verspreidt.

Heb je zware klei of blijft het water na een bui lang op de border staan? Dan is november juist een goede maand om op te ruimen. De RHS wijst erop dat de grond in een natte winter te drassig kan worden om bij je planten te komen zonder hem vast te trappen, en raadt bij zulke grond aan om in de herfst te snoeien. Het KNMI verwacht deze week op woensdag na grotendeels droog weer. Dat zijn goede dagen om het te doen.

Deze laat je beter staan

• Planten met zaadhoofden. Uitgebloeide stengels met zaad mogen tot het voorjaar blijven. De Vogelbescherming zegt het kort en duidelijk: laat uitgebloeide planten staan tot het voorjaar, want zaadeters zijn er dol op. Hoe dat bij de zonnehoed werkt, lees je in zonnehoed na de bloei.
• Kruisdistel en siergrassen. De RHS noemt kruisdistel (Eryngium) en het blad en de pluimen van siergrassen als planten die je de winter door laat staan. Met rijp erop zijn ze op een koude ochtend ook gewoon mooi.
• Penstemon en andere planten met houtige stengels. Die zijn minder winterhard. De oude stengels beschermen het hart van de plant tegen vorst. Knip ze pas als de kans op vorst voorbij is, volgens de RHS meestal in april of mei.
• Groenblijvers. Sommige vuurpijlen (Kniphofia) en zeggesoorten snoei je helemaal niet terug. In het voorjaar haal je alleen het dode blad eruit.
• Lavendel. Daarvoor gelden eigen regels, die staan in lavendel snoeien in het najaar.

Laat een deel staan voor insecten en vogels

Ook bij planten die je nu best mag knippen, hoef je niet alles weg te halen. De RHS zegt dat je een deel van de stengels kunt laten staan als schuilplek en voedsel voor dieren, en ze pas in het voorjaar wegknipt. Hetzelfde geldt voor blad. De Vogelbescherming raadt aan afgevallen blad te laten liggen of de border in te harken, omdat er veel insecten tussen zitten waar vogels weer van eten. Welk blad wel weg moet, lees je in het blad dat wel weg moet.

Een middenweg werkt in de meeste tuinen goed. Knip in de voortuin en langs het pad wat in de weg staat of rommelig oogt, en laat de achterkant van de border tot maart met rust. Dan ziet het er netjes uit waar je het elke dag ziet, en houden vogels en insecten hun winterplek. Twijfel je bij een plant die al helemaal is afgestorven, kijk dan in dode planten weghalen of laten staan.

Struiken en bomen kunnen meestal wachten

Dit lijstje gaat over vaste planten. Voor struiken en bomen ligt het per soort anders. Acht planten die je in de herfst juist niet moet snoeien staan in snoei deze acht planten niet in de herfst. Of je bomen nu of in het voorjaar snoeit, lees je in bomen snoeien per soort. Een uitzondering is de druif, die je in de winter juist wel knipt. Hoe ver je daarbij gaat, staat in druif snoeien in de winter.