Nesten van de Aziatische hoornaar zijn nu op hun grootst, zo herken je ze

Een grijsbruine bol hoog in een boom, zo groot als een skippybal en vaak pas te zien als het blad begint te vallen. Dat is het zomernest van de Aziatische hoornaar, en juist nu zijn die nesten op hun grootst. Duurzaam Nieuws zette op 22 september op een rij wat er in zo’n nest gebeurt en waarom september en oktober de maanden zijn waarin een melding het meeste oplevert. Hieronder lees je hoe je een nest herkent, wie je belt en waarom je er zelf met je handen vanaf blijft.

Waarom je de nesten nu ineens ziet

De koningin begint in het voorjaar met een klein nest op een beschutte plek, in een schuurtje, onder een dakrand of in een struik. Rond de zomer wordt dat te klein en verhuist de kolonie naar een zomernest, meestal hoog in een boom en vlak onder de top. Zolang de boom vol in blad staat, zie je daar vanaf de grond bijna niets van. Pas als de kroon dunner wordt, valt de bol ineens op tussen de takken.

In die weken draait het nest op volle sterkte. Volgens het artikel in Duurzaam Nieuws meet een zomernest in het najaar meestal 40 tot 50 centimeter, en het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) zag er zelfs van 80 centimeter. In een groot nest kunnen tegelijk tot duizend hoornaars zitten. Belangrijker nog is wat er daarna gebeurt. In het najaar brengt een nest nieuwe koninginnen groot, tussen de 50 en 500 per nest. Die overwinteren en beginnen in het voorjaar elk een eigen kolonie.

Daar zit de reden waarom timing zo veel uitmaakt. Een nest dat je in december in een kale boom ontdekt, is vaak al leeg. De koninginnen zijn dan al vertrokken. Een nest dat je nu vindt en meldt, kan nog iets uitmaken voor volgend jaar.

Zo herken je de hoornaar en zijn nest

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) noemt de soort tegenwoordig geelpoothoornaar, en die naam helpt bij het herkennen. De poten zijn aan het uiteinde geel, het lijf is overwegend donker en op het achterlijf zie je twee smalle en een brede oranje band. Hij is groter dan de gewone wesp die op je limonade afkomt, maar kleiner dan de inheemse Europese hoornaar. Die laatste is roodbruin met veel geel op het achterlijf, en maakt zijn nest meestal in een holte, zoals een holle boom, een nestkast of een schuur.

Het zomernest van de Aziatische hoornaar herken je aan een paar dingen tegelijk.

• Het hangt meestal hoog in een boom, vaak in het bovenste deel van de kroon. Soms zit het lager, in een heg.
• Het is rond of peervormig met een ronde onderkant, en in de herfst zo groot als een skippybal.
• De buitenkant is grijsbruin en lijkt van papier gemaakt.
• De ingang zit aan de zijkant, niet onderaan zoals bij veel wespennesten.

Twijfel je tussen een hoornaarnest en een vogelnest of een oud eksternest, kijk dan met een verrekijker of er insecten in en uit vliegen. Een verlaten vogelnest is een losse bundel takjes, een hoornaarnest een gesloten bol.

Wie je belt als je een nest ziet

De eerste stap is altijd een foto. De NVWA is daar streng in: een melding zonder duidelijke, scherpe foto heeft geen zin, omdat niemand kan controleren of het echt om deze soort gaat. Maak dus een foto van het nest en als het lukt ook van de hoornaars erbij, en noteer de plek. Daarna meld je het via waarneming.nl. Die meldingen laten zien hoe de soort zich over het land verspreidt.

Wie het nest daarna weghaalt, verschilt per regio. De hoornaar komt sinds 2017 in heel Nederland voor, en volgens Duurzaam Nieuws zijn veel provincies in 2026 gestopt met het verwijderen van elk nest, omdat volledig uitroeien niet meer haalbaar is. Noord-Holland grijpt bijvoorbeeld alleen nog in bij nesten op drukke plekken zoals speeltuinen, schoolpleinen, sportvelden en campings, of binnen 500 meter van een Natura 2000-gebied. Hangt het nest in je eigen tuin, dan ben je vaak zelf verantwoordelijk voor de bestrijding.

Vraag daarom eerst bij je gemeente of provincie na wat zij doen. Gebeurt daar niets, dan schakel je een professionele bestrijder in. Kies een bedrijf dat ervaring heeft met hoornaarnesten hoog in bomen, want dat vraagt ander materiaal dan een wespennest onder de dakpannen. Voor dat laatste schreven we eerder wat je doet bij een wespennest in huis.

Waarom je er zelf vanaf blijft

De verleiding is groot. Een tak, een hogedrukspuit, een busje wespenspray. Doe het niet. De Aziatische hoornaar verdedigt zijn nest fel, en verstoor je het nest dan komen er veel hoornaars tegelijk op je af. Een enkele steek is pijnlijk maar niet levensbedreigend, meerdere steken kunnen wel gevaarlijk worden, zeker als je allergisch bent. Daar komt bij dat je op een ladder staat, onder een boom, met een zwerm boze insecten om je hoofd. Dat is een recept voor een val.

Gif spuiten van onderaf helpt bovendien weinig. Je raakt de buitenkant, de kolonie binnenin leeft door, en het middel komt terecht in de tuin, op planten en bij de insecten die je juist wilt beschermen. Een bestrijder heeft de uitrusting om het nest hoog in de boom zelf te behandelen en daarna weg te halen, zodat er geen vergiftigd nest in je tuin achterblijft.

Je hoeft ook niet bang te worden van elke hoornaar die over je terras vliegt. Volgens de NVWA is de kans dat je gestoken wordt kleiner dan bij een gewone wesp, omdat hoornaars niet op zoetigheid en eten afkomen. Het gevaar zit vooral dicht bij het nest.

Wat je in je tuin wel kunt doen

De reden dat de soort op de Europese lijst van invasieve exoten staat, is wat hij eet. De Aziatische hoornaar jaagt op honingbijen, hommels en andere bestuivers, en hangt daarvoor vaak voor een bijenkast of bij een bloeiende struik te wachten. Juist in het najaar, als er weinig bloeit, kan dat voor bijenvolken zwaar zijn.

Ik vind dat eerlijk gezegd de belangrijkste reden om op te letten. Een nest is vervelend, maar de schade zit bij de insecten waar een tuin van afhangt. Wat je als tuinbezitter doet, is dus tweeledig. Houd de bomen de komende weken in de gaten en meld wat je ziet. En zorg dat er in je tuin in de herfst nog iets te halen valt voor bijen en hommels, zoals klimop, late asters en sedum. In zeven dingen die bijen en hommels nu echt helpen staat wat je daar deze maand nog voor kunt planten.

Een laatste tip. Loop na de eerste flinke herfststorm een rondje door je straat en kijk omhoog. Dat is het moment waarop veel nesten ineens zichtbaar worden, en een melding dan nog steeds waarde heeft.