Een gezond huis begint bij vocht, en pas daarna bij ongedierte

Zie je zilvervisjes in de badkamer of schimmel achter de kast, pak dan eerst het vocht aan en pas daarna de beestjes. Wie andersom begint, spuit een middel, ziet de beestjes een paar weken verdwijnen en heeft ze in de winter gewoon weer terug. Dat is ook de kern van een stuk dat Duurzaam Nieuws op 23 september publiceerde: vocht, schimmel en ongedierte versterken elkaar, en wie alleen de gevolgen aanpakt, blijft dat doen. Twee dagen geleden schreven we over muffe lucht in huis. Dit is het vervolg, want wat ruikt naar schimmel, trekt vaak ook beestjes aan.

Waarom vocht en ongedierte bij elkaar horen

De meeste kleine huisgenoten hebben hetzelfde nodig als schimmel, namelijk een plek die vochtig blijft. Zilvervisjes zijn daar het duidelijkste voorbeeld van. Volgens Milieu Centraal vind je ze vooral in afvoerleidingen, aanrechtkastjes en badkamers, en ze eten naast zetmeel en suiker ook schimmels. Een vochtige badkamer is voor hen dus onderdak en voorraadkast tegelijk. Papiervisjes, hun iets grotere familielid, houden meer van warmte en zitten vaak op zolders waar de cv-ketel hangt.

Bij muizen ligt het anders. Die komen niet voor het vocht maar voor het eten, en ze gebruiken dezelfde kieren rond leidingen en gevels die ook tocht en vocht binnenlaten. Het gat waar de afvoer van je wasmachine door de muur gaat, is voor een muis een voordeur.

Ik vind dat eigenlijk goed nieuws. Het betekent dat een huis dat droog is, goed geventileerd en zonder open kieren, voor de meeste plaagdieren gewoon niet interessant is. Je hoeft niet te vechten, je hoeft alleen de uitnodiging in te trekken.

De volgorde die werkt

Pak het in deze volgorde aan. Elke stap maakt de volgende makkelijker, en vaak ben je na stap drie al klaar.

1. Zoek de bron van het vocht. Kijk waar het vochtig is en vraag je af waar het vandaan komt. Condens op koude muren en ramen komt van binnen, van koken, douchen, slapen en wasgoed dat binnen droogt. Een natte plek onder de gootsteen, een donkere rand bij de plint of een vlek op het plafond onder de badkamer wijst op een lek of optrekkend vocht. Dat eerste los je zelf op, dat tweede is een klus voor een vakman, en in een huurhuis meld je het bij de verhuurder.
2. Ventileer dag en nacht. Milieu Centraal is daar duidelijk over. Ventileren is verse lucht naar binnen laten en vuile lucht naar buiten, en daartussen moet de lucht kunnen doorstromen. Roosters open, de mechanische afzuiging aan, en na het douchen de afzuiging een half uur hoger. Alleen af en toe een raam openzetten is niet genoeg als er structureel te veel vocht in een ruimte blijft, schrijft Duurzaam Nieuws.
3. Maak de schimmel schoon en kijk of hij terugkomt. Een kleine plek op de kitrand haal je weg met een sopje. Komt hij binnen een paar weken terug, dan is stap 1 nog niet af. Gaat het om een groot oppervlak of blijft het terugkomen, laat dan uitzoeken waar het vocht vandaan komt voordat je gaat schilderen of opnieuw kit.
4. Dicht de kieren. Kit naden rond leidingen, plinten en de doorvoer van de afvoer. Dat helpt tegen zilvervisjes en papiervisjes, die zich zo niet door het huis kunnen verspreiden, en tegen muizen. Voor grotere gaten is staalwol met kit eromheen de klassieke oplossing, want daar knaagt een muis niet doorheen.
5. Haal het voedsel weg. Laat geen kruimels en etensresten tot de volgende dag staan, bewaar meel, rijst en ontbijtgranen in glazen, metalen of stevige plastic bussen, en gebruik een prullenbak met een deksel. Papier en boeken berg je op warme plekken op in afsluitbare bakken.
6. Bestrijd pas als het daarna nog nodig is. En dan eerst zonder gif.

Bestrijden zonder gif

Blijven er na een paar weken nog beestjes over, dan zijn er milieuvriendelijke middelen die goed werken. Voor zilvervisjes en papiervisjes zijn er lijmvallen en lokdoosjes, en Milieu Centraal geeft nog een tip die ik mooi vind: spinnen zijn hun natuurlijke vijand, dus laat een paar webben in de hoek van de badkamer gewoon hangen. Houd de temperatuur waar dat kan wat lager, zeker in ruimtes met veel papier, want dat remt vooral de papiervisjes af.

Bij muizen werken diervriendelijke levendvangers, zolang je de muis een flink eind van huis weer loslaat. Milieu Centraal raadt af om zelf gif te gebruiken en zegt nooit een val buitenshuis te zetten, omdat andere dieren er dan in terechtkomen. Heb je een echte plaag, schakel dan een erkende bestrijder in met een IPM- of KPMB-certificaat. Zo’n bedrijf begint ook met zoeken waar de dieren binnenkomen, en dat is precies de volgorde van hierboven.

Kies je toch voor een chemisch middel tegen insecten, gebruik dan alleen middelen met een toelatingsnummer van het Ctgb. Die staan op de verpakking. Een middel zonder dat nummer is niet getest op wat het met jou, je huisdieren en het milieu doet.

Wat je nodig hebt

De meeste spullen voor deze aanpak liggen bij de bouwmarkt of drogist.

• Een hygrometer om te zien hoe vochtig een kamer echt is
• Siliconenkit of acrylaatkit en een kitpistool
• Staalwol voor grotere gaten rond leidingen
• Afsluitbare voorraadbussen en een prullenbak met deksel
• Een schimmelreiniger zonder chloor, of gewoon sop en een borstel
• Lijmvallen voor zilvervisjes of een levendvanger voor muizen

Het mooie van deze volgorde is dat hij ook je huis spaart. Een droog huis heeft minder last van schimmel in de kozijnen, rot in het houtwerk en een muffe logeerkamer. De beestjes zijn dan eigenlijk alleen nog een meetinstrument. Zie je ze niet meer, dan is het vocht onder controle.