Verwarming ’s nachts helemaal uit bespaart niet altijd: zo zit dat bij jouw huis

De thermostaat ’s nachts omlaag is een van de bekendste bespaartips die er zijn. Toch werkt hij niet in elk huis even goed, en soms zelfs averechts. Duurzaam Nieuws zette op 13 november 2026 op een rij waarom de nachtstand per woning verschilt. De kern is simpel. Of het iets oplevert, hangt af van hoe snel je huis afkoelt en hoe snel je verwarming weer op temperatuur komt. Hieronder lees je per soort verwarming wat dat betekent, met het advies van Milieu Centraal ernaast.

Waarom de nachtstand in het ene huis meer oplevert dan in het andere

Een huis dat ’s nachts kouder wordt, verliest minder warmte naar buiten. Dat is het hele idee achter nachtverlaging. Hoe groter het verschil tussen binnen en buiten, hoe meer warmte er weglekt. Zak je een paar graden, dan lekt er die uren minder weg en verbruik je minder gas. Duurzaam Nieuws noemt als vuistregel ongeveer 6 procent minder gas per graad lager, met de kanttekening dat dat een gemiddelde is en geen voorspelling voor jouw huis.

Hoeveel het oplevert, hangt vooral af van de isolatie.

• Slecht geïsoleerd huis. Met enkel glas, een ongeïsoleerd dak of een lege spouw koelt het huis snel af. Daar levert een lagere nachtstand juist relatief veel op, omdat er anders de hele nacht warmte verdwijnt.
• Goed geïsoleerd huis. De warmte blijft binnen en de temperatuur zakt ’s nachts maar weinig, ook als de thermostaat lager staat. Er valt dan minder te winnen.

Volgens het artikel is naar schatting ongeveer een kwart van de Nederlandse woningen matig tot slecht geïsoleerd. Voor die huizen is de nachtstand dus het meest de moeite waard. Wil je zelf eerst de grootste lekken aanpakken, dan helpen tochtstrips op de goede plekken al veel, zolang je de ventilatieroosters open laat.

Radiatoren met een cv-ketel

Hier werkt de klassieke tip het best. Een cv-ketel met radiatoren warmt een kamer snel weer op, dus de nacht kost je ’s ochtends weinig extra. Milieu Centraal adviseert ’s nachts 15 graden. Dat rekent de organisatie voor een matig geïsoleerde hoekwoning uit 1970 met twee bewoners. Is er overdag niemand thuis, dan kan de thermostaat ook dan op 15 graden.

Een paar dingen maken het verschil.

• Zet de thermostaat ongeveer een uur voor het slapengaan al lager. Het huis koelt langzaam af, dus je merkt het nauwelijks.
• Zet de verwarming op de slaapverdieping helemaal uit, adviseert Milieu Centraal. Met een deurdranger houd je de warmte beneden.
• Oude radiatoren met veel water houden lang warmte vast en reageren traag. Daar kan een heel diepe nachtverlaging de volgende ochtend meer kosten, waarschuwt Duurzaam Nieuws.

Vloerverwarming en een warmtepomp

Bij deze systemen ligt het anders. Vloerverwarming en een warmtepomp werken met lage temperaturen en reageren traag. Een vloer die ’s nachts flink is afgekoeld, heeft uren nodig om weer warm te worden. Een warmtepomp moet dan harder werken, en dat kan extra energie kosten. Duurzaam Nieuws zegt het kort: bij vloerverwarming of een warmtepomp kan het averechts werken om de verwarming helemaal uit te zetten.

Milieu Centraal adviseert hier om de thermostaat ’s nachts en als je weg bent op 17 of 18 graden te houden, omdat het opwarmen anders te lang duurt. Bij een heel goed geïsoleerd huis met een bodemwarmtepomp wordt volgens het artikel soms aangeraden de nachtstand helemaal over te slaan. Op de pagina slim verwarmen met een warmtepomp legt Milieu Centraal uit hoe je zo’n installatie het beste instelt. Twijfel je, vraag dan je installateur welke instelling bij jouw systeem past.

Ben je nog aan het kiezen hoe je huis straks verwarmd wordt, dan is het goed om te weten dat isoleren hier eerst komt. Daarover schreven we eerder in duurzaam verwarmen begint niet bij de warmtepomp.

Een paar dagen weg

Ga je langer dan een paar dagen van huis, zet de verwarming dan niet helemaal uit. Milieu Centraal adviseert de thermostaat op 10 graden, met de radiatorknoppen open en de binnendeuren open. Zo blijven de leidingen boven het vriespunt en voorkom je vorstschade, terwijl je toch weinig stookt.

Zo vind je de beste stand voor jouw huis

Omdat elk huis anders reageert, is zelf kijken de betrouwbaarste test. Noteer een week lang je meterstand (gas, of stroom bij een warmtepomp) ’s avonds en ’s ochtends met de nachtstand die je nu gebruikt, en daarna een week met een andere stand. Kijk ook hoe lang het ’s ochtends duurt voordat het weer behaaglijk is. Duurt dat bij vloerverwarming uren, dan staat de nachtstand waarschijnlijk te laag.

Let in de winter ook op je planten en de lucht in huis. Een warme, droge kamer is niet voor alles goed, en wie de verwarming flink hoger zet, merkt dat aan kamerplanten die verdrogen.