Tochtstrips leveren veel op, maar op één plek maken ze je huis ongezonder

Tocht langs de voordeur, een koude voetenstroom bij het kruipluik, een brievenbus die klappert als het waait. Kieren dichten met tochtstrips en tochtband is een van de goedkoopste klussen om je huis behaaglijker te krijgen, en je kunt het op een zaterdagmiddag zelf doen. Duurzaam Nieuws rekende deze week met cijfers van Milieu Centraal voor wat het oplevert, en wees meteen op de fout die veel mensen daarbij maken. Wie in zijn ijver ook de ventilatieroosters dichtplakt, ruilt tocht in voor vocht en schimmel, en dat maakt een huis ongezonder in plaats van beter.

Wat kieren dichten oplevert

Volgens Milieu Centraal bespaar je in een gemiddelde hoekwoning ongeveer 50 kubieke meter gas per jaar als je alle naden en kieren dichtmaakt. Dat is op zich bescheiden. De grotere winst zit in wat er daarna gebeurt. Een huis zonder tocht voelt bij dezelfde temperatuur warmer aan, waardoor de thermostaat vaak een graad lager kan. Samen komt Milieu Centraal dan uit op zo’n 170 kubieke meter gas per jaar (cijfers van 2026). Het zijn rekenvoorbeelden voor een gemiddeld huis. In een oud huis met veel kieren is het effect groter dan in een woning die al goed dicht is.

Het materiaal kost bij zelf doen een paar honderd euro voor een heel huis, en vaak minder als je alleen de ergste plekken aanpakt. Een bedrijf inhuren is veel duurder en loont vooral als er toch al geïsoleerd wordt.

De plek waar het misgaat

Een ventilatierooster boven het raam voelt op een koude dag als een kier. Er komt koude lucht doorheen, dus de reflex is om het dicht te schuiven, af te plakken met tape of zelfs dicht te kitten. Dat is precies de plek waar je moet afblijven. Het rooster is geen lek maar de bedoelde route voor verse lucht. Koken, douchen, was drogen en ademen brengen elke dag liters vocht in huis, en dat vocht moet ergens heen.

Blijven de roosters dicht, dan slaat het vocht neer op de koudste plekken. Je ziet het eerst aan beslagen ramen in de ochtend, later aan zwarte stippen in de hoeken van de slaapkamer en achter kasten tegen een buitenmuur. Installatiebedrijf Feenstra noemt dichtgeplakte roosters volgens Duurzaam Nieuws een van de ventilatiefouten die monteurs het vaakst tegenkomen. Rond een afgekit rooster kan bovendien vocht onder de kit blijven staan, zodat de schimmel juist daar begint.

Vocht is niet het enige. Verse lucht voert ook stoffen af die je niet ruikt. Hoe dat zit met radon lees je in ons artikel over radon in Nederlandse woningen, en wat kaarsen met je binnenlucht doen in dit stuk over kaarsen en fijnstof. Hoe beter je de kieren dicht, hoe belangrijker de roosters worden, want de toevallige ventilatie door al die spleten valt weg.

Waar je wel dicht, en waar niet

Het onderscheid is eenvoudiger dan het lijkt. Een kier is een opening die er niet hoort te zijn. Een rooster of ventiel is een opening die er met opzet zit en die je zelf kunt regelen.

Dichten doe je de sponningen van ramen en buitendeuren die open kunnen, de spleet onder de voordeur, de brievenbus, het kruipluik, de gaten waar leidingen door vloer of muur gaan (kijk in de meterkast en achter de keukenkastjes) en de naad tussen kozijn en muur. Bij een raam met een rooster erboven komt de tochtband dus in de sponning van het draaiende deel, en blijft het rooster zoals het is.

Open blijven de ventilatieroosters in ramen en gevels, de ventielen van de mechanische ventilatie en de ruimte onder binnendeuren. Die laatste wordt vaak vergeten. Milieu Centraal raadt af om daar een tochtrol of strip tegenaan te leggen, omdat de lucht van de roosters in de woonkamer naar de afzuiging in keuken en badkamer moet kunnen stromen.

Nog één uitzondering, voor wie buiten aan de slag gaat. Gaten en kieren van zeven millimeter of groter die hoger dan twee meter in de spouwmuur zitten, kunnen in gebruik zijn bij vleermuizen of vogels. Die dieren zijn beschermd, dus de hoogste openingen laat je met rust tot een ecoloog heeft gekeken.

Welk materiaal lang meegaat

In de bouwmarkt hangen tochtbanden die op elkaar lijken en een paar euro per rol schelen. Het verschil zit in de levensduur. Zelfklevend schuimband van PE is het goedkoopst, maar gaat volgens Milieu Centraal maar één tot drie jaar mee. Daarna is het platgedrukt en begin je opnieuw. Profielen van EPDM of siliconenrubber blijven ongeveer tien jaar veerkrachtig. Ze kosten meer, maar je koopt ze één keer in plaats van vier keer en gooit minder weg. De meeste andere materialen zitten daar tussenin, met drie tot vijf jaar.

Staat het materiaal niet duidelijk op de verpakking, kijk dan naar de levensduur die de fabrikant opgeeft. Voor de onderkant van de buitendeur werkt een tochtborstel of een valdorpel die bij het sluiten omlaag zakt, en voor de brievenbus een borstel aan de binnenkant.

Bij vaste naden heb je de keuze uit kit, compressieband en schuim. Voor grotere gaten in een stenen muur is metselspecie volgens Milieu Centraal de milieuvriendelijkste keuze, vriendelijker dan purschuim. Rond leidingen kun je de opening opvullen met vlaswol, kokos, sisal of vilt, natuurlijke materialen die je bij een ecologische bouwmarkt vindt. Over het geheel zegt Milieu Centraal dat het voor het milieu vooral telt dát je dichtmaakt, en minder waarmee.

Zo pak je het aan

Kies een koude, winderige dag en loop met je hand langs kozijnen, de brievenbus en de leidingen in de meterkast. Waar je lucht voelt, zit een kier. Begin bij de opvallende plekken zoals de voordeur en de brievenbus, en vergeet de onopvallende niet, zoals het kruipluik en de meterkast. Zet aan het eind alle roosters open en controleer of de mechanische ventilatie aanstaat. Zie je na een paar weken toch beslagen ramen of vochtplekken, dan ligt dat aan de luchtverversing, niet aan de strips.