Thuisbatterij na het einde van de salderingsregeling: wanneer hij loont

Wie zonnepanelen heeft, krijgt dit najaar geheid een folder of advertentie over een thuisbatterij. De reden is bekend. Vanaf 1 januari 2027 kun je teruggeleverde stroom niet meer wegstrepen tegen stroom die je op een ander moment afneemt. Zelf je zonnestroom gebruiken wordt daardoor meer waard, en een batterij lijkt het voor de hand liggende antwoord. Of hij bij jouw huis past, hangt af van een paar getallen die je zelf kunt opzoeken.

Op 22 oktober verscheen bij Duurzaam Nieuws een uitgebreide analyse van Meint Schepers, verduurzamingsadviseur bij een bedrijf dat thuisbatterijen levert en beheert. Hij is gematigd positief. Het onafhankelijke Kenniscentrum Duurzaam Leven, het voormalige Milieu Centraal, is een stuk terughoudender. Juist door die twee naast elkaar te leggen, zie je waar de echte afweging zit.

Wat er verandert als het salderen stopt

Nu telt een kilowattuur die je overdag teruglevert even zwaar als een kilowattuur die je ’s avonds inkoopt. Straks niet meer. Voor stroom die je ’s avonds afneemt, betaal je het volle tarief met energiebelasting en btw. Voor wat je teruglevert, krijg je een vergoeding van je leverancier. Volgens de Rijksoverheid moet die tot 2030 minstens de helft van het kale leveringstarief zijn, dus zonder belasting. Leveranciers mogen daarnaast terugleverkosten rekenen. Volgens een vergelijking van Energievergelijk die het stuk aanhaalt, blijft er bij de meeste vaste contracten per teruggeleverde kilowattuur nauwelijks iets over.

Gemiddeld gebruik je zelf maar zo’n 30 procent van de stroom die je panelen opwekken, schrijft het Kenniscentrum Duurzaam Leven. De rest gaat het net op, omdat de zon schijnt als je weinig verbruikt.

Twee visies naast elkaar

Vraag	Adviseur in Duurzaam Nieuws	Kenniscentrum Duurzaam Leven
Hoeveel eigen gebruik levert een batterij op?	Van 30 à 35 naar 60 à 70 procent, tot 80 procent met slimme sturing en een dynamisch contract. In een praktijkonderzoek van CE Delft voor Vereniging Eigen Huis ging een huis met 12 panelen en 5 kWh opslag van 35 naar 68 procent.	Een gemiddelde batterij van 6 kWh is in de zomer te klein voor alle overschot en raakt in de winter niet vol.
Verdien je hem terug?	Ja, als hij past bij je verbruik en je rekent met eigen gebruik in plaats van handelswinst.	Er is een reële kans dat je hem niet terugverdient, ook bij grotere batterijen die handelen op de energiemarkt.
Handel op energiemarkten?	Een onzekere extra, prijsverschillen worden kleiner als er meer batterijen komen.	Afhankelijk van veel factoren die moeilijk te voorspellen zijn.
Levensduur	Met goed beheer zo’n twintig jaar, CE Delft rekent met 10 tot 15. Na tien jaar zo’n 15 procent minder capaciteit.	Productie vraagt veel energie en schaarse grondstoffen, de milieu-impact is hoog.
Wat eerst?	Isoleren en een warmtepomp meenemen in de afweging.	Isolatie, ventilatie of een warmtepomp eerst, dat zijn spijtvrije stappen.

Opvallend is hoeveel ze het eigenlijk eens zijn. Allebei waarschuwen ze voor terugverdienberekeningen die leunen op handelswinst. Allebei zeggen ze dat isolatie of een warmtepomp vaak eerst komt. Het verschil zit in de toon en in het vertrekpunt. De adviseur gaat uit van iemand die een batterij overweegt en helpt kiezen. Het kenniscentrum vraagt of je hem überhaupt moet willen.

Zo reken je het voor je eigen huis

Begin met drie getallen, je jaarverbruik, de jaaropbrengst van je panelen en hoeveel je teruglevert. Die staan op je jaarafrekening en in de app of het portaal van je omvormer. Een P1-meter in de meterkast laat bovendien zien wat je ’s avonds en ’s nachts verbruikt, en dat is precies wat een batterij moet dekken.

Het Kenniscentrum Duurzaam Leven geeft een rekenvoorbeeld. Tien panelen wekken zo’n 3.500 kWh per jaar op, ongeveer wat een huishouden in een rijtjeshuis verbruikt, bijna 9 kWh per dag. Op een gemiddelde junidag leveren die panelen 15 kWh, op een gemiddelde decemberdag 2,5 kWh. Een batterij van 6 kWh is in juni dus snel vol en in december nooit. Een batterij overbrugt verschillen binnen een dag of een paar dagen, zomerstroom bewaren voor de winter kan hij niet.

De adviseur in Duurzaam Nieuws komt op hetzelfde uit. Kijk naar een zonnige zomerdag (hoeveel blijft er over na je eigen verbruik) en een winterdag (hoeveel moet de batterij bufferen met goedkoop ingekochte stroom). Het gemiddelde daarvan is een startpunt. Volgens hem komen de meeste huishoudens uit tussen 10 en 25 kWh, het kenniscentrum noemt 2 tot 20 kWh als gangbare range. Kies niet groter dan je avond- en nachtverbruik, adviseert het kenniscentrum. Veel systemen zijn modulair en kun je later uitbreiden.

Volgens de analyse past een batterij vooral bij wie meer dan vijf panelen heeft, een gemiddeld verbruik en regelmatig stroom overhoudt. Ben je overdag vaak weg, dan lever je meer terug en levert een batterij meer op.

Waar je bij aanschaf op let

• Vermogen naast capaciteit. De capaciteit in kWh is hoeveel hij opslaat. Het vermogen in kW bepaalt hoe snel hij laadt en ontlaadt. Met te weinig vermogen benut je een goede batterij maar half.
• Een open systeem. Vraag of de batterij werkt met verschillende leveranciers en energiemanagementsystemen, of je zelf invloed hebt op de instellingen en wat er gebeurt als de aanbieder stopt.
• Garantie op restcapaciteit. Elke laadcyclus telt mee. Een batterij die de hele dag handelt, slijt sneller dan een die vooral zonnestroom voor de avond bewaart.
• Een veilige plek. Het kenniscentrum is daar kort over. Kies een goed geventileerde plek, een kast is dat niet. Vakmensen sluiten een thuisbatterij volgens de NEN 1010-norm aan op een eigen groep in de meterkast, niet op een stopcontact.

Dat laatste punt raakt aan de stekkerbatterij, de variant die je zelf in het stopcontact steekt. Daar is de brandweer kritisch over, vooral vanwege de plek en de bedrading. Wat zij adviseren, lees je in ons stuk over de stekkerbatterij en het brandrisico.

De goedkoopste batterij heb je al

Beide bronnen noemen dezelfde eerste stap, en die kost niets. Zet de wasmachine, vaatwasser en droger aan als de zon schijnt. Wie een elektrische auto en een eigen laadpaal heeft, laadt slim op zonnestroom. Volgens het kenniscentrum haalt slim laden het eigen gebruik van zo’n 30 naar ruim 50 procent, met een batterij die al op de oprit staat. Pas als dat geregeld is en je nog steeds veel teruglevert, wordt de rekensom voor een thuisbatterij interessant.