Deuk in een blik is meestal onschuldig, behalve op deze ene plek
Een blik met een deuk kun je meestal gewoon eten. Zit de deuk op de naad of de rand, of staat het blik bol, dan gooi je het weg. Zo zie je het verschil.
Achter in de voorraadkast staat een blik tomaten met een flinke deuk. Gevallen bij het uitpakken, of zo uit het schap gekomen. Weggooien voelt zonde, opeten voelt als een gok. Duurzaam Nieuws zette vandaag op een rij wat het Voedingscentrum erover zegt, en het antwoord is geruststellend. De meeste gedeukte blikken kun je gewoon gebruiken. Het gaat er vooral om waar de deuk zit.
De plek die telt is de naad of de rand
Een blik heeft drie zwakke plekken, namelijk de naad die over de zijkant loopt en de twee randen waar deksel en bodem aan de wand zijn gefelst. Daar is het metaal gevouwen en dichtgedrukt. Zit de deuk precies op zo’n plek, dan kan de sluiting zijn beschadigd zonder dat je het ziet. Door een haarscheurtje komen lucht en bacteriën naar binnen, en dan is de inhoud niet meer steriel. Het advies van het Voedingscentrum is in dat geval eenvoudig. Gooi het blik weg.
Een deuk midden op de zijkant is een ander verhaal. Het metaal is daar uit één stuk en kan een tik hebben. Is de deuk klein en ziet het blik er verder normaal uit, dan is er niets aan de hand en kun je de inhoud gewoon eten.
Waarom een grote deuk toch een twijfelgeval is
Aan de binnenkant van een conservenblik zit een dunne beschermlaag die het eten gescheiden houdt van het metaal. Bij een grote of scherpe deuk kan die laag barsten. Het eten komt dan in contact met het blik zelf, waardoor het sneller kan bederven en er tin in terecht kan komen. Tin is volgens het Voedingscentrum niet erg giftig, maar een hoge dosis kan de maag irriteren, legde Radar eerder uit. In de Europese Unie geldt een maximum voor de hoeveelheid tin in blikvoedsel, dus bij een heel blik hoef je je daar geen zorgen over te maken.
Het lastige is dat je de binnenkant niet kunt zien zolang het blik dicht is. Het Voedingscentrum maakt daarom onderscheid naar grootte. Een kleine deuk is onschuldig, een blik met een grote deuk kun je beter niet meer gebruiken. Twijfel je over de staat van het blik, of is er ergens een opening ontstaan, dan gaat het weg. Dat geldt ook als de inhoud na het openen vreemd ruikt of er anders uitziet dan je gewend bent, ook al is de datum nog niet verstreken.
Een bol blik gaat altijd weg
Eén signaal laat geen ruimte voor afwegen. Staat het deksel of de bodem bol, of veert het metaal terug als je erop drukt, dan is er binnenin gas gevormd. Dat wijst op bacteriën die in het blik zijn gegroeid. Een van de mogelijke boosdoeners is Clostridium botulinum, een bacterie die volgens het RIVM zonder zuurstof gifstoffen aanmaakt die botulisme veroorzaken. Die ziekte komt in Nederland bijna niet voor, maar is ernstig genoeg om nooit te proeven of het nog goed is. Aan de bolling kun je niet zien welke bacterie het is, dus het blik gaat ongeopend bij het afval.
Hetzelfde geldt voor een blik dat lekt of roest heeft die je er niet af kunt vegen. Roest die met een doekje verdwijnt, is geen reden om het blik weg te doen.
Zo voorkom je dat goed eten in de kliko belandt
Wie deze regels kent, hoeft veel minder weg te gooien dan je op gevoel zou doen. Een blik bonen met een deukje in de flank is even veilig als een gaaf blik en hoeft niet achter in de kast te blijven staan tot niemand het meer durft. Zet het juist vooraan en gebruik het als eerste. De datum op een blik is een tenminste-houdbaar-tot-datum en geen uiterste gebruiksdatum. Wat het verschil is, lees je in ons artikel over houdbaarheidsdata.
Ook in de winkel hoef je een blik met een kleine deuk in het vlakke deel niet terug te zetten. Ga even met je vinger langs de naad en de randen. Zijn die gaaf, dan neem je gewoon goed eten mee dat een ander misschien laat staan.
Let wel op bij blikken van buiten de Europese Unie, bijvoorbeeld uit de toko of meegenomen van vakantie. Die hoeven niet aan de Europese tinnorm te voldoen en hebben niet altijd dezelfde beschermlaag, schrijft Radar. Bij zo’n blik is een grote deuk eerder een reden om het weg te doen. Voor frisdrankblikjes geldt hetzelfde principe als voor conserven. Ze zijn meestal van aluminium met een laagje aan de binnenkant, en een zwaar beschadigd blikje drink je liever niet leeg.
En na het openen?
Blijft er een restje over, schep dat dan over in een afsluitbaar bakje of een glazen pot voordat het de koelkast in gaat. In een geopend blik reageert het metaal met zuurstof en bederft de inhoud sneller, is het advies van de Consumentenbond. Met een beschadigde binnenlaag gaat dat nog harder.
Bij zelf ingemaakt eten speelt het risico op botulisme veel nadrukkelijker dan bij een gedeukt blik uit de winkel. Het Voedingscentrum raadt het thuis wecken van groente en vlees daarom af. Bij jam ligt dat anders, maar ook daar is opletten zinvol. Waarom je schimmel op jam niet zomaar wegschept, legden we eerder uit in dit stuk over schimmel op jam.
