Kleine beestjes op de muur in je nieuwbouwhuis: wat het zijn en wat je doet
Piepkleine beestjes op je vers gestucte muur zijn meestal stofluizen. Wat ze zeggen over bouwvocht, of ze kwaad kunnen en hoe je ze zonder gif kwijtraakt.
Je woont net in je nieuwe huis, de muren zijn vers gestuct, en op een avond zie je ze: piepkleine, lichte beestjes die in korte schokjes over de muur of de vensterbank lopen. Vaak bij een stopcontact of langs de plint. Duurzaam Nieuws schreef op 20 november dat dit in veel nieuwbouwhuizen voorkomt. Het gaat bijna altijd om stofluizen, en die zeggen meer over je muren dan over je schoonmaakgewoonten.
Het goede nieuws is dat je ze niet met gif hoeft te bestrijden. Het minder goede nieuws is dat wegvegen niets oplost zolang de oorzaak blijft.
Wat zijn stofluizen?
Stofluizen, ook boekenluizen genoemd, horen bij de insectenorde Psocoptera. Het zijn geen echte luizen. Volgens het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) worden ze hooguit 4 millimeter lang en zijn ze wit, grijs of donkerbruin. Sommige soorten hebben vleugels, de meeste die je binnen ziet niet. Je herkent ze aan hun snelle, schokkerige manier van lopen.
Ondanks hun naam eten ze geen stof. Ze leven van microscopisch kleine schimmels die groeien op vochtig materiaal. Dat maakt ze tot een soort meetinstrument: waar je ze in groten getale ziet, is het te vochtig.
Waarom juist in een nieuw huis?
Een nieuwbouwwoning zit vol bouwvocht. Beton, stucwerk, pleister en gipsplaat hebben bij het bouwen veel water opgenomen, en dat moet er maandenlang uit. Op die nog vochtige oppervlakken groeit een dun laagje schimmel dat je met het blote oog niet ziet, en daar komen stofluizen op af. Volgens het KAD voelen ze zich het best bij een relatieve luchtvochtigheid rond 75 procent en een temperatuur van 20 tot 25 graden, dus precies het klimaat van een verwarmd, net opgeleverd huis.
Daar komt bij dat nieuwbouw luchtdicht wordt gebouwd. Dat is goed voor je energierekening, maar vocht kan er minder makkelijk uit. Het KAD schrijft dat bouwvocht in nieuwe of verbouwde woningen vaak actief moet worden afgevoerd en niet vanzelf verdwijnt. Ook betonvloeren die nog niet droog zijn, een slecht geventileerde kruipruimte of spouw en condens op koude muren kunnen meespelen.
De beestjes zitten graag op plekken waar de lucht stilstaat. Het KAD noemt achter plinten, in kasten, onder laminaat of parket en achter gipswanden. Je ziet ze vooral waar ze naar buiten komen: bij stopcontacten, plinten, kozijnen en de randen van behang.
Kunnen ze kwaad?
Een paar stofluizen in een kamer zijn volgens het KAD onschadelijk en geven geen gezondheidsrisico. Ze kunnen wel in je voorraadkast terechtkomen, in meel, granen of andere zetmeelrijke producten, als die vochtig worden. Alleen in grote aantallen veroorzaken ze wat schade aan materialen.
Het echte signaal zit in wat ze vertellen. Veel stofluizen betekent te veel vocht, en vocht dat blijft hangen leidt op den duur tot schimmel die je wel ziet. Ze vermenigvuldigen zich ook snel. Veel soorten planten zich voort zonder mannetjes en een vrouwtje legt tot ongeveer honderd eitjes, waardoor een kleine groep in een vochtige maand flink kan groeien.
Zo kom je van ze af zonder gif
Het KAD is er duidelijk over: insecticiden helpen weinig. Wat wel werkt, is het huis droger maken, en dan verdwijnen de stofluizen vanzelf omdat hun voedsel verdwijnt.
- Ventileer elke dag. Zet op een droge dag ramen tegenover elkaar open, zodat de lucht echt doorstroomt. Laat ventilatieroosters altijd open, ook in de winter.
- Houd de luchtvochtigheid omlaag. Duurzaam Nieuws noemt een streefwaarde onder 55 procent. Een eenvoudige hygrometer laat zien waar je zit. Blijft het boven 60 procent hangen, dan kan een luchtontvochtiger helpen.
- Stook en lucht tegelijk. Het KAD adviseert om ruimtes te drogen door ze goed te luchten of te verwarmen. Warme lucht neemt vocht op, ventileren voert het af.
- Kook met de afzuigkap aan, zodat de damp niet in de muren trekt.
- Haal beschimmeld materiaal weg, zoals vochtig karton of papier in een kast. Het KAD noemt ook onbehandeld spaanplaat in keukenkastjes, dat bij het schoonmaken water opneemt: goed drogen en daarna afdichten.
- Bewaar droge voorraad in goed sluitende potten of bakken, zoals het KAD aanraadt, en gebruik oude voorraad eerst.
Hoe je de luchtvochtigheid in huis het hele seizoen goed houdt, lees je in ons stuk over vocht in huis in de herfst. Het past bij een bredere les die ook voor andere kleine beestjes geldt: pak eerst het vocht aan en pas daarna het ongedierte.
Wanneer je verder moet kijken
Meestal nemen de stofluizen af naarmate het bouwvocht uit de muren is. Een vaste termijn noemen de bronnen niet. Blijven ze maandenlang terugkomen, of zie je op dezelfde plekken vochtvlekken of schimmel, dan is er waarschijnlijk meer aan de hand. Denk aan een ventilatiesysteem dat niet goed is ingeregeld, isolatie die niet goed is aangebracht of vocht in de kruipruimte. Het KAD raadt in zulke gevallen bouwkundig advies aan, en bij nieuwbouw is het zinvol om dat bij de aannemer te melden.