Steenmarter onder je motorkap of op zolder: wat mag je doen en wat werkt

Gestommel boven je slaapkamer midden in de nacht, een vreemde geur op zolder of een auto die ineens niet meer start. Het kan zomaar een steenmarter zijn. Het dier is in Nederland niet meer alleen een bewoner van het platteland, maar woont ook midden in de stad. Wie er last van heeft, wil vaak snel van hem af. Dat kan, maar niet op elke manier en niet op elk moment. Het verschil tussen weren voordat hij er zit en ingrijpen als hij er al woont, is de kern van wat je mag.

Duurzaam Nieuws beschreef op 24 oktober hoe steenmarters steeds vaker in steden opduiken. Ongediertebestrijders zagen volgens RTL Nieuws het aantal meldingen in vijf jaar verdubbelen. De dierenambulance in Heelsum meldde in augustus 2024 dat bij vier van haar voertuigen kabels waren doorgebeten. In de jaren tachtig was de steenmarter in Nederland vrijwel verdwenen; vanuit Duitsland kwam hij terug.

Is het echt een steenmarter?

Steenmarters zijn schuw en vooral ’s nachts actief, dus je ziet ze zelden. Volgens BIJ12, dat provincies adviseert over schade door wilde dieren, herken je hem aan de witte keelvlek en het contrast tussen de bruine bovenvacht en de grauwere ondervacht. De boommarter, die veel minder in huizen komt, heeft een okergele keelvlek.

Vaker zie je de sporen. Een steenmarter gebruikt in zijn verblijfplaats steeds dezelfde plek als toilet. Na verloop van tijd ruik je dat. Verder hoor je hem ’s nachts lopen of rommelen, en kom je op zolder of in de kruipruimte beschadigde isolatie tegen. Onder de motorkap zijn het doorgebeten kabels, slangen of aangevreten isolatiemateriaal.

Over het waarom bestaat een hardnekkig verhaal dat er visolie in de kabelisolatie zit. Daar is volgens Duurzaam Nieuws geen bewijs voor. Een waarschijnlijker verklaring is territoriumgedrag: rond de paartijd zetten steenmarters meer geurmerken, ook op auto’s, en reageren ze fel op de geur van een andere marter.

Wat de wet zegt, en waarom het moment uitmaakt

De steenmarter is een beschermde soort. Vangen of doden mag niet. BIJ12 noemt ook verjagen als iets wat niet zomaar mag. Wat wel kan, is voorkomen dat hij binnenkomt. Daar zit het onderscheid dat in veel tips ontbreekt.

• Zit er nog geen marter, dan mag je je huis of auto afschermen. Dat is preventie.
• Woont hij er al, dan is je zolder zijn rust- en verblijfplaats. Ingrijpen mag dan alleen als je provincie een vrijstelling heeft voor marterbestrijding en je aan de voorwaarden daarvan voldoet. Zonder vrijstelling heb je een vergunning nodig.

Een praktisch gevolg: dicht je een gat terwijl de marter binnen zit, dan sluit je hem op en overtreed je mogelijk de regels. Kijk dus eerst bij je provincie wat er geldt, of schakel een bedrijf in dat marterwering doet en de regels kent.

Let ook op andere bewoners van je dak. Huismussen, gierzwaluwen en vleermuizen zijn eveneens beschermd en nestelen graag onder dakpannen. Een maatregel die hen raakt, kan volgens BIJ12 een overtreding zijn.

Je huis marterdicht maken

De meest effectieve manier om overlast te voorkomen, is de toegang afsluiten. Steenmarters zijn uitstekende klimmers en komen vaak binnen onder de dakpannen, via de dakgoot of langs een regenpijp of boom.

• Marterborstels met harde metalen pinnen plaats je achter de eerste panlat, zodat de ruimte onder de pannen dicht is. Vergelijkbare borstels gaan in de dakgoot.
• Een martergordel met pinnen rond een regenpijp of boom voorkomt dat hij omhoog klimt. BIJ12 adviseert hem op minstens 2,5 meter hoogte te zetten, zodat niemand ertegen loopt.
• Elektrische draden langs dakgoot en regenpijp werken volgens studies goed en dieren wennen er nauwelijks aan. Dit mag alleen preventief, dus als er nog geen marter woont.

Werk je toch aan het dak, controleer dan ook meteen kieren en ventilatieopeningen. Hetzelfde principe helpt tegen andere ongenode gasten, zoals we eerder beschreven bij muizen buiten de deur houden zonder gif.

Je auto beschermen

Een steenmarter kruipt van onderen de motorruimte in. Daar zijn een paar eenvoudige maatregelen voor, die je kunt combineren.

Een anti-martermat is een stuk gaas van ongeveer anderhalf bij twee meter dat je onder de motor op de parkeerplek legt en vastzet met bijvoorbeeld tentharingen. Steenmarters hebben gevoelige poten en lopen niet graag over een wiebelende, oneffen ondergrond. De werking is niet onderzocht, maar de ervaringen zijn volgens BIJ12 overwegend positief. Je kunt hem ook zelf maken met gaas en vier latten.

Bijtbestendige ommanteling om kabels en dunne slangen voorkomt dat hij ze doorbijt. Belangrijk detail: laat bij het aanbrengen de motorruimte schoonmaken. Zolang de geur van een eerdere marter blijft hangen, trekt die een volgende aan, en dan begint het opnieuw.

Een elektrische verschrikker met metalen plaatjes in de motorruimte geeft een onschadelijk schokje. Volgens BIJ12 werkt dat goed. Mensen met een pacemaker, zwangeren en kinderen moeten direct contact vermijden; een garage kan hem plaatsen. Daarnaast bestaan er apparaten die hoge tonen uitzenden.

Kijk tot slot naar je verzekering. Een WA-polis dekt marterschade niet. Met Beperkt Casco EXTRA of All Risk kun je in Nederland volgens Duurzaam Nieuws wel een vergoeding krijgen. Bij een hybride of elektrische auto, waar een hoogspanningskabel kapot kan gaan, is dat de moeite van het nakijken waard.

Leven met een marter in de buurt

Een steenmarter in de wijk is geen probleem zolang hij niet in je huis of motor zit. Hij eet kleine zoogdieren, vogels, vruchten en insecten en hoort bij de natuur in de stad. Laat geen etensresten of kattenvoer buiten staan en houd kippen ’s nachts in een goed afgesloten hok. Zo maak je het hem minder aantrekkelijk zonder hem iets aan te doen. Voor andere dieren die je tuin bezoeken geldt hetzelfde: weren werkt beter dan bestrijden, zoals ook bij wilde zwijnen die je gazon omwoelen.