Zout of afwasmiddel tegen onkruid mag eigenlijk niet: wat wel werkt

Een scheut kokend water met een handje zout, een emmer sop van de afwas of een fles schoonmaakazijn. Het zijn klassiekers tegen onkruid tussen de tegels, doorgegeven van ouders en buren. Ze voelen natuurlijk, want ze komen uit de keukenkast en niet uit een gifspuit. Toch mag je ze in Nederland niet gebruiken tegen onkruid. Duurzaam Nieuws zette die regel op 5 oktober nog eens op een rij. Hieronder lees je waarom huismiddelen verboden zijn, en welke manieren je terras, pad en oprit wel schoon houden zonder de bodem te belasten.

Waarom zout, azijn en afwasmiddel niet mogen

De regel komt van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Op haar pagina voor particulieren schrijft de NVWA dat het gebruik van zout, schoonmaakazijn en andere huishoudmiddelen tegen onkruid niet is toegestaan. De reden is dat zulke middelen de bodem en het water aantasten en schadelijk zijn voor planten en dieren in je tuin.

Het draait om een simpel principe. Gebruik je iets om planten te doden, dan gebruik je het als bestrijdingsmiddel. En een bestrijdingsmiddel moet daarvoor toegelaten zijn door het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb). Zout en afwasmiddel zijn dat niet. Dat ze in de keuken thuishoren, zegt niets over wat ze buiten doen. Duurzaam Nieuws wijst erop dat een schone voeg nog niets vertelt over wat er in de grond eronder gebeurt.

Bij azijn is dat goed onderzocht. Het RIVM bracht in 2019 in kaart wat azijn doet als particulieren het gebruiken tegen onkruid en groene aanslag. Azijn die naast het onkruid terechtkomt raakt ook andere planten. Loopt het rechtstreeks de grond in, dan lopen bodemdieren risico, en het RIVM noemt daarbij ook wilde bijen en graafwespen die in de grond nestelen. Ligt je pad naast een sloot, dan komt er nog een risico voor waterdieren bij.

Eerlijk gezegd is dat precies waarom deze regel ons aanspreekt. Wie zout strooit om geen gif te gebruiken, doet dat met de beste bedoelingen. Maar een tegelpad met een zoute voeg is voor een bodemleven net zo dood als een pad dat is gespoten.

Mag je dan niets meer spuiten?

Wel, maar alleen met een middel dat voor dat doel is toegelaten. Volgens de NVWA zijn er gewasbeschermingsmiddelen op basis van azijnzuur die particulieren op verharding in de tuin mogen gebruiken, mits je de gebruiksaanwijzing volgt. Zo’n middel herken je aan een Nederlands toelatingsnummer en een Nederlandstalig etiket. Twijfel je, dan kun je het product opzoeken in de databank van het Ctgb.

Middelen met glyfosaat mogen in Nederland niet meer aan particulieren worden verkocht. Kom je ze online toch tegen, laat ze dan liggen. Een product zonder Nederlands toelatingsnummer is volgens de NVWA niet toegestaan.

De NVWA zegt er wel duidelijk bij dat je eerst moet kijken naar methoden zonder middel. Dat is ook onze ervaring. Met een goede krabber en een vast moment in de week kom je verder dan met welke fles dan ook.

Wat wel werkt tussen tegels en grind

1. Voegen krabben. Een voegenkrabber of voegenborstel haalt onkruid met wortel en al uit de voeg. Doe het als de grond vochtig is, bijvoorbeeld na een regenbui. Dan glijden de wortels er makkelijker uit.
2. Vaak en kort. Een kwartier per week werkt beter dan één middag per seizoen. Kleine plantjes laten makkelijker los en komen niet in het zaad.
3. Heet water. Kokend water zonder iets erin, zoals het restje uit de waterkoker of het kookwater van de aardappels, laat jong onkruid verschrompelen. Giet voorzichtig, want het treft ook planten aan de rand van het pad.
4. Branden. Een onkruidbrander verhit de plant tot de cellen knappen. Even langs strijken is genoeg, de plant hoeft niet zwart te worden. Niet bij droge bladeren of houten schuttingen en nooit bij droogte.
5. Voegen vullen. Waar geen ruimte is, groeit niets. Vul lege voegen op met voegzand of brekerszand en veeg het goed in.
6. Grind met doek eronder. Leg onder grind een worteldoek dat water doorlaat. Onkruid dat er toch op kiemt, wortelt ondiep en trek je er makkelijk uit.
7. Kale grond bedekken. In borders tussen de tegels door werkt een laag mulch of een bodembedekker. Hoe dat werkt lees je in ons stuk over mulchen tegen onkruid.

En dan de vraag die veel tuinliefhebbers zich stellen. Moet al dat groen eigenlijk weg? Mos en lage plantjes in de voegen van een weinig gebruikt pad zijn voor insecten een plek om te schuilen. Houd vooral de looproutes en de plekken waar het glad wordt schoon, en laat de rest gerust wat groener.

Benodigdheden

• Voegenkrabber of voegenmes
• Voegenborstel met staalborstel of harde kunststof haren
• Onkruidbrander op gas of elektrisch
• Voegzand of brekerszand en een bezem
• Waterdoorlatend worteldoek voor onder grind
• Eventueel een toegelaten onkruidmiddel met Nederlands toelatingsnummer

Je vindt dit bij tuincentra en bouwmarkten als Intratuin, Gamma, Praxis en Karwei. Let bij een onkruidmiddel altijd op het toelatingsnummer op het etiket.

Wat doe je met het restje zout en azijn?

Gewoon in de keuken houden. Schoonmaakazijn is prima voor kalk in de badkamer en zout hoort bij het koken. Alleen buiten, op tegels en in de bodem, gebruik je het niet. Ga je er nu in oktober mee aan de slag, dan heb je volgend voorjaar een flinke voorsprong. Onkruid dat nu niet meer in het zaad komt, kiemt in april ook niet.