Wesp in huis in november: een koningin die een winterplek zoekt, wat doe je?

De verwarming staat aan, het is buiten koud, en ineens kruipt er een dikke, trage wesp over de vensterbank. Het voelt als een raar moment voor een wesp, maar het klopt wel. In oktober en november sterven de wespenkolonies af en zoeken jonge koninginnen een beschut plekje voor de winter, soms dus bij jou op zolder of achter de gordijnen. Dat meldde Duurzaam Nieuws op 1 november. Ze hoeft niet dood en het is geen reden voor een bestrijder.

Wat je ziet, en wat het niet betekent

De herkenning is eenvoudig. Een koningin is groter dan de werksters die je in de zomer bij je limonade had, en ze beweegt traag. Een losse grote, slome wesp in huis wijst op zichzelf niet op een nest, zo citeert Duurzaam Nieuws wespenbestrijder Rentokil. De kans dat je er meer ziet is ook klein, want de rest van het volk haalt de winter niet: werksters, mannetjes en de oude koningin gaan in de herfst dood. Vroege Vogels legt uit dat bij soorten als de gewone wesp alleen de nieuwe, bevruchte koningin overwintert.

Die koningin zit normaal in winterrust. Ze eet dan niet, beweegt nauwelijks en leeft op haar vetreserve. Dat ze nu rondloopt komt doordat de warmte in huis haar te vroeg wakker maakt. Ze kan achter een knieschot, in een spouwmuur of onder de bank hebben gezeten zonder dat je er iets van merkte. Zie je halverwege de winter nog zo’n wesp, dan kan ook een milde periode de oorzaak zijn.

Eén kanttekening: heel af en toe is het seizoen minder strak. Op 5 november 2016 signaleerde Nature Today nog volop wespen en nesten met larven, zo schrijft Duurzaam Nieuws. Zie je er dus veel tegelijk, of steeds op dezelfde plek in en uit een opening vliegen, dan is er iets anders aan de hand dan een losse koningin. Is het een grote, opvallend donkere wesp met een nest hoog in de boom, kijk dan ook even bij ons stuk over de Aziatische hoornaar.

Wat je nu doet

Een versufte koningin is rustig te vangen, want ze vliegt nauwelijks. Doodslaan is niet nodig en een spuitbus al helemaal niet.

• Zet een glas over haar heen en schuif er een stevig kaartje onder. Doe het rustig, en doe het niet met blote handen. Ook een koningin kan steken. Wie allergisch is, vraagt iemand anders om dit te doen.
• Breng haar naar een koude, beschutte plek. Volgens Duurzaam Nieuws overwintert een koningin buiten ook onder boomschors of in een houtstapel. Een onverwarmde schuur, een houtstapel of de hoek met oud blad is daarom logischer dan haar in de open lucht in de wind neerzetten, want een warm dier op een koude dag heeft buiten weinig kans om nog een plek te zoeken.
• Vind je haar op zolder in winterrust, zonder dat ze beweegt, dan kun je haar ook gewoon laten zitten. In de winterrust doet ze niets. Het gaat er alleen om dat ze niet verder de warme woonkamer in loopt.

Het is overigens niet erg als dit niet lukt. De natuur is streng voor deze dieren. Volgens wespenkenner Annemiek van Dijk van de Nederlandse Entomologische Vereniging haalt maar 1 tot 3 procent van de koninginnen de lente, zo vertelde ze aan Vroege Vogels. Dat ene dier dat jij buiten zet, levert dus niet automatisch volgend jaar een nest op. En mocht je twijfelen over andere gasten die nu binnenkomen: met spinnen ligt het juist andersom, die kun je beter binnen laten.

Zo voorkom je een nest in het voorjaar

Hier zit de echte winst, want een wesp in november zegt weinig over volgend jaar, maar de kieren in je huis wel. Doorgaans worden overwinterende koninginnen in april wakker. Ze bouwen dan een nieuw nest dicht bij de plek waar ze de winter doorbrachten, schrijft Duurzaam Nieuws, en Weeronline bevestigt dat ze niet ver zoekt.

• Loop muren, plafonds en het dak na op openingen en dicht wat je vindt.
• Zet fijnmazig gaas achter ventilatieroosters, zodat het rooster open blijft voor de lucht maar niet voor wespen. Dat is vooral in het voorjaar van belang. Ventilatie afplakken is geen optie, want dan krijg je er een vochtprobleem voor terug.
• Laat een oud nest gerust hangen, of haal het weg als je het lelijk vindt. Volgens Duurzaam Nieuws gebruiken koninginnen een oud nest niet opnieuw. Wel kan een oud nest in de buurt volgens Weeronline betekenen dat er in de omgeving nog koninginnen zitten.

Zo’n ronde langs de kieren doe je sowieso goed in deze tijd, ook tegen andere gasten. Dezelfde gaatjes zijn immers ook de ingang voor muizen die nu naar binnen trekken. Eén klus, meerdere problemen minder.