Vliegjes in je kamerplanten: zo pak je ze aan zonder gif

Ze lijken op fruitvliegjes, maar ze zitten niet bij je fruit. Ze vliegen op als je water geeft en hangen boven de pot van je varen of Monstera. Groen Vandaag bracht het onderwerp dit weekend weer onder de aandacht, en de timing klopt. Nu de planten binnen staan en de verwarming aan is, is het warm en vochtig in de pot, en daar houdt dit beestje van. Het gaat om de varenrouwmug, in de volksmond rouwvlieg of potgrondvlieg, en je krijgt ze er zonder gif uit als je weet waar je moet zijn.

Het zit niet in de lucht maar in de grond

De vliegjes zelf doen volgens Weeronline nauwelijks kwaad. Ze zijn 3 tot 5 millimeter groot, met een zwarte kop en donkere vleugels, en leven als volwassen dier maar kort. In die dagen kan een vrouwtje wel 50 tot 200 eitjes in vochtige potgrond leggen. Daar komen volgens Groen Vandaag al na 2 tot 3 dagen larven uit, en daarin zit het probleem. Die larven eten dood organisch materiaal, maar bij gebrek daaraan ook wortels. Vooral jonge planten kunnen daar slecht tegen.

Wat dit betekent: wie alleen vliegjes vangt, is steeds te laat. Je moet de cyclus doorbreken, en dat kan op drie plekken. Bij de vochtige grond, bij de volwassen mug en bij de larve. Binnen is er ook geen winterpauze. Tropische planten die vochtige grond willen, zoals Calathea, Monstera, Pothos en varens, zijn daarbij het kwetsbaarst. Bij cactussen en vetplanten, die je zelden water geeft, zie je ze volgens Weeronline nooit.

Begin bij het water

Dit is de goedkoopste stap en vaak ook de belangrijkste. Te veel water is volgens Groen Vandaag een van de oorzaken. Laat de bovenste laag eerst goed opdrogen voordat je weer water geeft. Droge grond is voor een mug die eitjes wil leggen weinig aantrekkelijk.

Kassa voegt er een handige truc aan toe: geef van onderaf water. Zet de pot met gaatjes een half uur op een schotel met een laagje water, zodat de wortels drinken en de bovenkant droog blijft. Giet daarna weg wat er overblijft, want staand water geeft wortelrot. Let er wel op dat dit in de winter niet ten koste gaat van de plant: wat je kunt doen tegen droge lucht zonder de grond nat te houden, staat in ons stuk over verdrogende kamerplanten.

Dek de grond af en vang de vliegers

Daarna maak je het de mug moeilijk. Kassa noemt stukjes schors, kleine steentjes, plantenvezel of houtwol om de grond af te dekken. Dan kan ze er niet meer bij om haar eitjes te leggen, en dat oogt bovendien netjes.

Weeronline noemt ook een dun laagje koffiedik. Dat advies zie je vaak, maar het is niet zonder haken en ogen, zoals we uitlegden in ons stuk over koffiedik in plantenbakken. Wij zouden dus eerder voor steentjes of schors kiezen.

De volwassen vliegjes vang je met gele vangplaten, die het tuincentrum en de bloemist verkopen. Je steekt ze in de grond, en de kleur trekt de muggen aan. Ze werken op kleverige, niet-giftige lijm, en je ziet meteen of je plaag afneemt. Daarmee zijn ze ook een goede meter. Een bakje wijn met een druppel afwasmiddel onder folie met gaatjes, zoals Weeronline noemt, doet ongeveer hetzelfde. Maar let op: een vangplaat alleen lost het niet op, want de larven zitten er nog.

Is de plaag hardnekkig, zet dan aaltjes in

Aaltjes zijn minuscule wormpjes die de larven in de grond aanpakken. Je koopt ze bij het tuincentrum, lost ze op in de op de verpakking vermelde hoeveelheid water, en giet dat over de grond. Groen Vandaag noemt ze onschadelijk voor de plant en veilig voor mens, dier en bodemleven. Ze dringen de larve binnen en scheiden daar een bacterie af die haar doodt. Volgens Groen Vandaag duurt dat ongeveer 1 tot 3 weken, en vinden ze geen larven meer, dan gaan ze zelf dood, schrijft Kassa.

Er zit één tegenstrijdigheid in deze aanpak. Aaltjes hebben juist vochtige grond nodig om te kunnen werken. Laat de pot tijdens die kuur dus niet uitdrogen en pak het droog houden daarna weer op. Behandel ook alle planten die in de buurt staan, anders zit het volgende kraambed gewoon een vensterbank verderop.

Helpt het niet of is een plant er slecht aan toe, dan kun je hem verpotten. Haal hem uit de pot, klop zo veel mogelijk oude aarde van de wortels zonder ze te beschadigen, maak de pot schoon en vul met verse grond. De oude grond mag volgens Kassa bij het gft, al kunnen de larfjes zich daar nog verder ontwikkelen, dus zet die bak niet vlak bij huis.

Hoe je het voorkomt

Vaak komen ze via een nieuwe plant of een zak verse potgrond binnen. Kassa raadt daarom aan om een nieuwe aanwinst eerst een paar dagen apart te zetten en te kijken of er iets opvliegt. Dat is een goede gewoonte, zeker nu grote kamerplanten weer zo gewild zijn. En daarna is het vooral een kwestie van niet te veel water. Dat scheelt ook in wortelrot, dus die gewoonte betaalt zich dubbel terug.