Het is oktober en teken bijten nog volop: zo check je jezelf na de tuin

Het is oktober, de bladeren kleuren en de tuin vraagt om een laatste grote opruimbeurt. Precies het moment waarop je niet meer aan teken denkt. Toch zijn ze er nog. Teken kunnen al actief worden bij temperaturen boven ongeveer 7 graden, en voor oktober wordt zacht weer verwacht, schreef Duurzaam Nieuws op 30 september. Een tekencheck na het tuinieren of een boswandeling hoort er dit najaar dus gewoon bij. Zo doe je dat, zo haal je een teek goed weg en zo weet je wanneer je de huisarts belt.

Waarom teken in oktober nog bijten

Het tekenseizoen loopt in Nederland meestal van maart tot oktober, met twee drukke periodes. De eerste valt van april tot en met juni, de tweede van september tot en met oktober. Die tweede piek valt samen met de tijd waarin veel mensen het bos in trekken voor paddenstoelen en herfstkleuren, en waarin de tuin klaargemaakt wordt voor de winter.

Volgens het artikel is ook oktober niet altijd het einde. GGD Gelderland-Zuid wijst erop dat teken bij zacht weer ook in de herfst en winter kunnen bijten. Een milde week in november of februari kan genoeg zijn.

Opvallend is wel dat het aantal gemelde beten dit jaar na de piek in juni sneller daalde dan in eerdere jaren. Het RIVM noemt de uitzonderlijk droge julimaand als mogelijke verklaring. Maar bij de meest recente metingen meldde nog steeds ongeveer 1 op de 20 deelnemers aan het panel van Tekenradar in een week een beet. Minder meldingen betekent dus niet dat het voorbij is.

Ook in je eigen tuin

Teken zitten niet alleen in het bos. Ze houden van vochtige, beschutte plekken met hoog gras, struiken, bladeren en ondergroei. In een natuurlijke tuin met een ruige hoek, een bladhoop of een border die je in het najaar laat staan, kunnen ze dus ook voorkomen. Dat is geen reden om je tuin kaal te maken. Bladeren laten liggen en planten laten staan is goed voor egels, insecten en vogels, zoals we eerder schreven over bladeren in je tuin laten liggen. Het is alleen een reden om na het werk even goed te kijken.

Een paar gewoonten helpen al veel. Draag bij het werken in ruige hoeken dichte kleding en lange broeken, stop je broekspijpen in je sokken en kies lichte kleding, zodat je een teek sneller ziet. Gooi je tuinkleren na afloop in de was in plaats van ze over een stoel te hangen.

Zo check je jezelf na het tuinieren of wandelen

Een teek is klein, zeker een jonge, en een beet doet geen pijn. Daarom moet je echt zoeken. Doe het liefst dezelfde dag, bijvoorbeeld onder de douche of bij het omkleden.

• Kijk je hele lichaam na, met extra aandacht voor warme, vochtige plekken zoals oksels, liezen, knieholtes, achter de oren, je nek en de haargrens.
• Gebruik een spiegel of vraag iemand anders om mee te kijken op plekken die je zelf niet ziet.
• Controleer ook kinderen, bij hen zitten teken vaak op het hoofd en in de nek.
• Vergeet huisdieren niet, die kunnen teken mee naar binnen nemen.

Een teek gevonden? Zo haal je hem goed weg

Hoe sneller de teek weg is, hoe beter. Thuisarts raadt aan om binnen 24 uur te verwijderen, omdat de kans op besmetting dan kleiner is. Een tekentang of een puntig pincet koop je bij de drogist of apotheek. Het is handig om er een in de keukenla en een in je wandeltas te hebben.

1. Smeer niets op de teek, dus geen alcohol, olie, nagellak of zeep.
2. Pak de teek met de tekentang of het pincet zo dicht mogelijk bij de huid vast.
3. Trek hem er rustig en in één beweging uit, zonder te draaien.
4. Ontsmet het wondje daarna met alcohol of jodium, of spoel het met water als je die niet bij de hand hebt.
5. Maak een foto van de plek of schrijf op waar en wanneer je gebeten bent.

Blijft de kop zitten, dan hoef je niet in paniek te raken. Die komt er volgens Thuisarts vanzelf uit, net als een splinter, al kan het plekje wat ontstoken raken.

Wanneer bel je de huisarts?

De meeste tekenbeten zijn onschuldig. Ongeveer 1 op de 5 teken draagt de bacterie die de ziekte van Lyme kan veroorzaken, en een beet betekent lang niet altijd dat je ziek wordt. Toch is het belangrijk om de plek een tijd in de gaten te houden. In Nederland krijgen volgens het artikel jaarlijks zo’n 27.000 mensen de ziekte van Lyme na een tekenbeet, en het RIVM schrijft dat jaarlijks 1.000 tot 1.500 mensen langdurige klachten overhouden.

Let na een beet zo’n 2 tot 6 weken op de huid. Bel de huisarts als je een van deze dingen merkt.

• Een rode of paarse plek of kring rond de beet die in de dagen erna groter wordt, of zo’n plek ergens anders op je lichaam.
• Koorts, hoofdpijn, spierpijn of veel vermoeidheid in de weken na de beet.
• Dikke, pijnlijke gewrichten.
• Dubbel zien, tintelingen, krachtsverlies of een scheve mond doordat je gezicht verlamd raakt.
• Het lukt niet om de teek zelf weg te halen.

Twijfel je, bel dan liever een keer te vaak. Ziekte van Lyme is in het begin goed te behandelen.

Gewoon blijven genieten van buiten

Het zou zonde zijn als teken je de herfst in de tuin of het bos zouden afnemen. Het is juist een prachtig seizoen om buiten te zijn. Met dichte kleding, een tekentang binnen handbereik en een korte check aan het eind van de dag houd je het risico klein. Maak er een vast moment van, net zoals je na het tuinieren je handen wast. Zolang het zacht blijft, ook in november.