Stenen badmat van diatomiet: hygiënischer dan textiel of een hype?

Ze liggen in elke woonwinkel en online overal, de harde, lichtgrijze badmatten van zogenoemde diatomeeënaarde. Je stapt er met natte voeten op en binnen een minuut is het water weg. Geen klamme lap die tot de volgende ochtend op de rand van het bad hangt, geen wekelijkse was. Klinkt als een gezondere badkamer. Maar is een stenen mat echt hygiënischer dan een textiel exemplaar, of ruil je het ene nadeel in voor een ander? Er is meer over te zeggen dan de verpakking doet.

Hoe een stenen mat water opneemt

Diatomeeënaarde, ook wel diatomiet, is gemaakt van het sediment van gefossiliseerde algen, de diatomeeën. De celwanden van die algen bevatten veel silica, en het gedroogde sediment is daardoor heel poreus. Volgens het Zwitserse testbureau SGS wordt diatomiet al lang gebruikt om vloeistoffen te filteren, als vulstof in verf en als fijn schuurmiddel. Sinds een paar jaar zit het ook in huishoudelijke producten, juist omdat het water, vocht, geur en vluchtige stoffen goed opneemt. Badmatten, onderzetters en vochtvreters zijn de bekendste.

Het water trekt in de miljoenen kleine poriën en verdampt daarna weer aan de lucht. Daarom voelt het oppervlak snel droog. Een textiel mat werkt anders. Die neemt het water op in de vezels, en die vezels blijven nat tot de lucht ze droogt. In een badkamer zonder goede ventilatie kan dat lang duren.

Steen tegen textiel

Punt	Stenen mat van diatomiet	Textiel badmat
Opnemen van water	Snel, water trekt in de poriën en verdampt	Neemt veel op, maar blijft lang vochtig
Drogen	Meestal binnen enkele minuten droog aan het oppervlak	Uren, afhankelijk van ventilatie
Onderhoud	Afnemen, af en toe laten drogen, poriën open houden	Regelmatig wassen, voor hygiëne heet
Comfort	Hard en koud aan de voeten	Zacht en warm
Veiligheid	Kan breken als hij valt, aandacht voor stof bij schuren	Kan schuiven, antislip slijt
Levensduur	Lang, zolang hij heel blijft	Gaat mee tot de stof of de antislip versleten is

Is hij echt hygiënischer?

Het grote voordeel zit in het drogen. Bacteriën en schimmels groeien waar het warm en vochtig blijft. Een mat die binnen een paar minuten droog is, biedt daar minder kans voor dan een lap die de hele dag klam op de vloer ligt. In dat opzicht is een stenen mat in een kleine, slecht geventileerde badkamer een verbetering.

Een textiel mat is daarmee niet onhygiënisch, zolang je hem goed onderhoudt. Wasmachine-expert Hans Grootveld zei in Radar dat bacteriën in wasgoed pas boven de 55 graden doodgaan. Handdoeken en ander badkamertextiel kun je daarom beter heet wassen. Een badmat die je regelmatig op 60 graden wast en die tussendoor kan drogen, is prima. Het probleem ontstaat bij een mat die wekenlang vochtig blijft liggen.

Wie last heeft van een muffe badkamer, lost dat overigens niet op met een andere mat. Dan zit het probleem meestal in de ventilatie. Hoe je de luchtvochtigheid in huis omlaag krijgt, staat in ons stuk over vocht in huis in de herfst.

De terugroepactie in Japan

Er is één kanttekening die je moet kennen. Eind december 2020 riep de Japanse consumentenautoriteit verschillende producten van diatomiet terug omdat er asbest in zat, meldt SGS. Het ging onder meer om badmatten en onderzetters van de Japanse woonketen Nitori, gemaakt in China. Volgens SoraNews24 ging het om negen producten en zo’n 2,4 miljoen verkochte exemplaren, waarvan er een al sinds 2016 te koop was. Klanten moesten ze direct niet meer gebruiken.

Asbest zit niet in diatomiet zelf. Het is een verontreiniging die in sommige grondstoffen voorkomt. Het risico ontstaat volgens SoraNews24 vooral als zo’n product scheurt, verbrijzelt of anders verpulvert. Dan kunnen er vezels vrijkomen die je inademt. Bij een mat die heel blijft en waar je gewoon op staat, is dat veel minder het geval. Dat de grondstof per fabriek kan verschillen, is wel een reden om op herkomst en kwaliteit te letten.

Waar je op let bij kopen en onderhoud

• Kies een betrouwbare verkoper. Een winkel of merk dat zegt waar de mat vandaan komt en hoe hij getest is, geeft meer zekerheid dan een anoniem product zonder informatie.
• Schuur niet binnen. Na een tijd raken de poriën dicht door kalk, zeep en huidvet, en dan neemt de mat minder op. Wil je het oppervlak opschuren, doe dat dan buiten en houd het oppervlak nat, zodat er geen stof opwaait. Juist bij schuren komt stof vrij, en dat wil je niet inademen.
• Laat hem drogen. Zet de mat af en toe rechtop zodat ook de onderkant kan drogen. Dat voorkomt verkleuring en schimmel aan de onderzijde.
• Gooi een gebroken mat weg. Een mat die gebarsten of gebroken is, gebruik je niet meer. Pak de stukken in een zak en lever hem in bij het restafval, niet verbrijzeld.
• Let op uitglijden. De mat ligt hard op een gladde tegelvloer. Een dun rubberen antislipmatje eronder voorkomt dat hij schuift.
• Geen chemische middelen. Afnemen met water is genoeg. Agressieve schoonmaakmiddelen trekken in de poriën.

Voor wie hij past

Een stenen mat is een goede keuze voor een kleine badkamer waar textiel nooit goed droog wordt, voor wie weinig wil wassen, en voor wie de warmte van de mat niet mist. Het is een product dat lang meegaat als je er voorzichtig mee bent, en dat scheelt wasbeurten met heet water. Wie liever zacht en warm staat, of kinderen heeft die de mat kunnen laten vallen, is met een goede katoenen mat die regelmatig heet gewassen wordt net zo goed af. Het verschil tussen een gezonde en een ongezonde badmat zit uiteindelijk minder in het materiaal dan in of hij droog kan worden.