Het RS-virus komt op: zo herken je de signalen bij baby’s en ouderen op tijd

Het RS-virus is weer in omloop. Duurzaam Nieuws meldde op 7 november dat het seizoen begonnen is en dat ouders de signalen vaak te laat herkennen. Voor de meeste mensen is RS niet meer dan een flinke verkoudheid. Voor jonge baby’s en voor een deel van de ouderen kan het wel ernstig verlopen. Juist omdat het begin zo op een gewone verkoudheid lijkt, helpt het om te weten waar je op let, bij een baby en bij een oudere ouder of buurman.

Wanneer het RS-virus rondgaat

Volgens het RIVM gaat het RS-virus in Nederland vooral rond van november tot en met maart, met de meeste infecties doorgaans in december en januari. Bijna alle kinderen hebben het voor hun tweede verjaardag een keer gehad. Je kunt het vaker krijgen; latere infecties zijn meestal milder.

Er is een belangrijke verandering ten opzichte van een paar jaar geleden. Sinds het najaar van 2025 krijgen baby’s in hun eerste levensjaar een prik met antistoffen tegen het RS-virus aangeboden. Volgens het RIVM hebben baby’s met die prik 80 procent minder kans op een ziekenhuisopname door RS. Op de kinder-IC was het verschil vorig seizoen zichtbaar: volgens voorlopige RIVM-cijfers, aangehaald door Duurzaam Nieuws, werden 87 kinderen jonger dan een jaar opgenomen, tegen 222 in het seizoen 2024/2025. Baby’s die tussen oktober en maart geboren worden, krijgen de prik binnen twee weken na de geboorte aangeboden. De bescherming is groot, maar niet volledig, dus de signalen blijven belangrijk.

De signalen bij baby’s en jonge kinderen

Het begint meestal als verkoudheid, met een loopneus, niezen, hoesten en soms wat koorts. Het RIVM noemt baby’s jonger dan een jaar de groep met het grootste risico, en de jongsten het meest. Ook te vroeg geboren baby’s en jonge kinderen met een hart- of longaandoening of het syndroom van Down lopen meer risico.

Thuisarts.nl zegt dat je direct de huisarts of de huisartsenpost belt als je kind piepend ademt, snel of moeilijk ademt, opeens een paar seconden stopt met ademen, grijs-blauw rond de mond wordt, suf is en moeilijk wakker te krijgen, of snel zieker wordt. Een signaal dat ouders volgens Duurzaam Nieuws vaak missen, is dat de neusvleugels bij elke ademhaling wijd opengaan. Dat betekent dat het kind hard moet werken om lucht te krijgen.

Drinken is de tweede graadmeter. Drinkt je kind minder dan de helft van normaal, bel dan dezelfde dag. Dat geldt ook altijd voor een baby jonger dan drie maanden die ziek is. Je hoeft niet eerst zeker te weten dat het om RS gaat. Het gaat om de ademhaling en het drinken, en daar kijkt de huisarts naar.

Bij ouderen ziet RS er anders uit

Dit deel krijgt minder aandacht, terwijl het voor mantelzorgers net zo belangrijk is. Het RIVM noemt mensen van 75 jaar en ouder, mensen vanaf 60 met een chronische aandoening en mensen vanaf 60 in een verpleeghuis als groepen met een hoger risico op een ernstig verloop. Bij ouderen met een longziekte zoals COPD of ernstige astma kan het virus gevaarlijk zijn.

De klachten zijn bij ouderen vaak minder herkenbaar als RS. Het RIVM noemt moeheid, hoofdpijn, een koortsig gevoel en soms maag- of darmklachten. Een ernstiger gevolg is longontsteking. Iemand die vooral moe is en zich wat grieperig voelt, wordt dus niet snel met RS in verband gebracht. Wordt een oudere ouder kortademiger dan normaal, eet en drinkt hij slecht of gaat hij duidelijk achteruit, neem dan contact op met de huisarts.

Voor volwassenen bestaan verschillende vaccins tegen RS, maar die zitten niet in een landelijk programma. Volgens het RIVM kun je je op eigen verzoek laten vaccineren en betaal je dat zelf. Twijfelt een oudere met een longziekte daarover, dan is de huisarts of longarts het goede aanspreekpunt.

Wat je thuis doet om het niet door te geven

Het RS-virus verspreidt zich via druppeltjes bij hoesten, niezen en praten, en via handen die daarna neus, ogen of mond aanraken. Je kunt het al doorgeven voordat je je ziek voelt. Volwassenen zijn volgens het RIVM ongeveer tien tot twaalf dagen besmettelijk, kinderen onder de twee jaar drie tot vier weken. Wie zelf verkouden is en bij een pasgeboren kleinkind of een oudere ouder op bezoek wil, doet er goed aan dat even uit te stellen.

Thuis helpen gewone maatregelen het meest. Gebruik een papieren zakdoek een keer en gooi hem weg, hoest in je elleboog en was je handen met water en zeep. Maak gedeeld speelgoed dagelijks schoon en laat kraamvisite alleen komen als de bezoeker niet hoest of snottert. Borstvoeding geeft volgens het RIVM een deel bescherming.

Is je kind ziek maar zijn er geen alarmsignalen, dan zegt Thuisarts.nl vooral vaak te drinken te geven, bijvoorbeeld water of thee, en te zorgen voor rust. In bed blijven is niet nodig. Houd de ademhaling en het drinken in de gaten en bel bij twijfel gewoon de huisarts.