Groen plekje op je aardappel: wat solanine is en wat je ermee doet
Een groene plek op je aardappel wijst op solanine. Wanneer je hem ruim wegsnijdt, wanneer je de aardappel beter weggooit en hoe je ze bewaart zodat ze niet groen worden.
Je pakt een aardappel uit de zak en ziet een groene vlek onder de schil. Weggooien voelt als verspilling, gewoon koken voelt ook niet goed. Het eerlijke antwoord ligt ertussenin. In de meeste gevallen snijd je het groene deel ruim weg en eet je de rest. Soms is weggooien wel de betere keuze. Het verschil zit in wat je ziet en hoeveel ervan.
Duurzaam Nieuws zette op 22 oktober op een rij wat zo’n groen plekje betekent. Samen met de adviezen van het Voedingscentrum geeft dat een helder beeld van wat je ermee doet en hoe je voorkomt dat het gebeurt.
Wat solanine is
Solanine is een natuurlijke stof die de aardappelplant zelf maakt. Hij hoort bij de glycoalkaloïden en beschermt de plant tegen schimmels, wormen en insecten. Je vindt het niet alleen in de knol, maar ook in kiemen, scheuten, bloemen, stengels en blad. Ook een gezonde, onbeschadigde aardappel bevat een beetje. Volgens NEMO Kennislink zit 30 tot 80 procent daarvan vlak onder de schil.
De groene kleur zelf is chlorofyl, dat ontstaat als een aardappel licht vangt. Licht zorgt tegelijk voor meer solanine. Groen is dus een waarschuwingslampje, geen meting. Een aardappel kan ook zonder groen meer solanine hebben, bijvoorbeeld rond uitlopers of na beschadiging.
De cijfers, en waarom je ermee moet oppassen
Een aardappel bevat volgens NEMO Kennislink gemiddeld 40 milligram solanine per kilo. Voor een gemiddelde volwassene kan 200 milligram schadelijk zijn. Het is verleidelijk om daarmee te gaan rekenen, maar dat werkt niet. Die 40 milligram is een gemiddelde over veel aardappels, niet de waarde van die ene uit jouw keukenkastje. Licht en beschadiging laten het gehalte stijgen, en dat zie je niet aan de buitenkant. Een wettelijke limiet voor solanine is er volgens het Voedingscentrum ook niet.
Wat wel geruststelt, is dat ernstige vergiftiging door een paar groene aardappels zelden voorkomt. Het Antigifcentrum noemt als klachten misselijkheid, buikpijn, braken en diarree, meestal 2 tot 20 uur na het eten. Juist door die vertraging leg je het verband niet altijd. Tegenwoordig worden bovendien rassen geteeld met minder solanine, maar ook daarbij loopt het gehalte op door licht en beschadiging.
Wegsnijden of weggooien
Het Voedingscentrum adviseert groene, bruine en beurse plekken en uitlopers ruim weg te snijden. Volgens het Antigifcentrum zitten in de ogen, de plekjes waar uitlopers groeien, en in de schil de hoogste concentraties. Koken lost het niet op, want solanine breekt in de pan maar gedeeltelijk af. Het wegsnijden gebeurt dus vooraf.
| Wat je ziet | Wat je doet |
|---|---|
| Een klein groen plekje | Ruim wegsnijden, niet alleen het groen maar ook een randje eromheen |
| Een paar ogen of korte uitlopers | Ogen en uitlopers diep uitsteken |
| Bruine of beurse plekken | Ruim wegsnijden, beschadiging verhoogt het gehalte |
| Groene schil, verder stevig | Schillen, niet in de schil koken of bakken |
| Grotendeels groen, slap of met veel lange uitlopers | Niet meer eten |
Die laatste regel is geen officiële grens maar volgt uit hetzelfde advies. Blijft er na ruim wegsnijden weinig over, of is de aardappel slap en vol uitlopers, dan heb je er weinig aan en kun je hem beter missen. Nieuwe, verse aardappels kun je volgens het Voedingscentrum gewoon met schil eten, maar liggen ze al wat langer of zijn ze groen, dan schil je ze.
Zijn de aardappels niet meer eetbaar, dan gaan ze bij het gft.
Zo blijven ze goed
De beste aanpak is voorkomen. Het Voedingscentrum geeft er duidelijke richtlijnen voor.
- Bewaar aardappels donker. Licht is de grootste oorzaak van groen en van meer solanine. Een papieren zak, een jute zak of een doos met een doek erover werkt goed.
- Bewaar ze koel, tussen 8 en 10 graden. Te warm geeft uitlopers.
- Gebruik de koelkast alleen als er geen koele, donkere plek is, en alleen voor aardappels die je kookt. In de kou worden ze zoeter, en dat werkt slecht bij frituren of bakken.
- Voorkom beschadiging. Gooi ze niet in de kast en kijk de voorraad af en toe na.
- Koop niet meer dan je in een paar weken gebruikt, zeker als je geen kelder of koele schuur hebt.
Een bijkomend punt dat het Voedingscentrum noemt, is acrylamide. Die stof ontstaat bij frituren en bakken in de oven, vooral als aardappels te donker worden. Goudgeel bakken is daarom beter dan bruin. Restjes gekookte aardappel bewaar je in de koelkast en bak je de volgende dag op. Zo eindigt er niets in de afvalbak dat nog prima te eten was. Meer ideeën om met restjes en schillen te koken, vind je in ons stuk over pompoen zonder afval.
Ook onrijpe tomaten bevatten trouwens een verwante stof, tomatine. Zelfde familie, zelfde reden. Groene tomaten die nog moeten rijpen, laat je dus eerst op de vensterbank kleuren.
