Is je olijfolie echt extra vierge? Wat de keuring vond en hoe je kiest

Wie bewust boodschappen doet, pakt bij olijfolie vaak de fles waar extra vierge op staat. Het is de hoogste kwaliteitsklasse, en dat label hoort te betekenen dat je de olie krijgt om wie hij bekendstaat. Foodies zette vandaag op een rij wat Keuringsdienst van Waarde daarover ontdekte. Van 27 flessen die als extra vierge verkocht worden, beoordeelde het officiële proefpanel van het Olijfolie Instituut er twaalf ook echt zo. Elf kwamen uit als vierge en vier als lampante, de klasse die zonder raffinage niet geschikt is om te eten.

Het programma noemt de uitslag zelf een momentopname, en dat is belangrijk. Olijfolie verandert in de fles. Maar de test zegt ook iets over het etiket, en precies daar heb je in de winkel iets aan. Het blijkt namelijk dat de meeste woorden op een fles weinig vertellen, en dat een paar kleine details juist veel zeggen.

Wat de klassen betekenen

De omroep KRO-NCRV legt in de uitslag uit hoe de klassen verschillen. Extra vierge mag geen enkele afwijking in geur en smaak hebben en de zuurgraad is maximaal 0,8 procent. Vierge mag kleine afwijkingen hebben, met een zuurgraad tot 2 procent. Lampante heeft zulke gebreken dat de olie eerst geraffineerd moet worden. Het proefpanel beoordeelt vooral op geur en smaak, omdat de zuurgraad volgens het Olijfolie Instituut vrij makkelijk te manipuleren is.

Dan zijn er nog de flessen met mild, klassiek of traditioneel erop. In een eerdere aflevering uit 2024 liet de Keuringsdienst zien dat dit meestal geraffineerde olie is, waar een klein deel extra vierge doorheen gaat. Bij het raffineren verdwijnen niet alleen de foute smaken maar ook de antioxidanten en vitamine E waar olijfolie om geroemd wordt. Wie olijfolie koopt om die reden, kan die flessen dus overslaan, ook om in te bakken. Extra vierge kan prima in de pan.

Wat het etiket je wel en niet vertelt

Leg je de testuitslag naast wat er op de flessen staat, dan valt op hoeveel termen geen houvast bieden. Dit is wat de verschillende onderdelen van het etiket wel en niet zeggen, op basis van de test en wat de makers en experts in het programma vertelden.

Op de fles	Wat het zegt	Wat het niet zegt
Extra vierge	De olie voldeed bij het bottelen aan de hoogste klasse	Dat hij dat in jouw keukenkast nog doet
Superieure kwaliteit	Weinig, het staat op vrijwel elke fles	Iets over smaak of versheid
Biologisch	Hoe de olijven geteeld zijn	In welke klasse de olie valt
Een hoge prijs	Niets met zekerheid	Dat de olie de keuring doorstaat
Houdbaarheidsdatum	Een ver weg gelegen datum is een waarschuwing	Hoe oud de olie nu al is
Oogstjaar of oogstdatum	Hoe vers de olie ongeveer is	Staat helaas zelden op de fles

Dat biologisch geen garantie is, laat de test zelf zien. Drie biologische oliën kwamen als extra vierge uit de keuring, een biologisch huismerk als vierge. Het keurmerk gaat over de teelt, het proefpanel over de olie in de fles. Allebei de moeite waard, maar het een zegt niets over het ander.

Ook prijs helpt maar half. De duurste fles uit de hele test werd als vierge beoordeeld. Aan de onderkant was het patroon wel duidelijk. Alle geteste oliën onder de tien euro per liter, gerekend met de prijzen ten tijde van de test in 2026, zakten voor extra vierge. Een spotgoedkope fles extra vierge is dus reden voor argwaan, een dure fles geen reden voor vertrouwen.

De houdbaarheidsdatum is misschien de nuttigste aanwijzing die je hebt. Olijfolieproducent Moises Sanchez vertelde in het programma dat extra vierge alleen in oktober, november en december gemaakt wordt. Wie begin oktober een fles koopt, heeft dus olie van minstens tien maanden oud. Bij een datum drie jaar vooruit is het volgens hem ‘foute boel’.

Waarom een goede olie toch kan zakken

Een olie die als extra vierge van de pers komt, blijft dat niet vanzelf. Vanaf het persen neemt de kwaliteit af onder invloed van zuurstof, licht en warmte. Volgens experts in de uitzending komt het ook voor dat producenten oudere olie mengen met versere olie. Daar komt bij dat er weinig wordt gecontroleerd. Olijfolieonderzoeker Wilma van Grinsven-Padberg rekende in het programma voor dat Nederland zo’n 20 miljoen liter olijfolie importeert, terwijl de overheid daar maar 26 flesjes van hoeft te controleren.

Een van de producenten met een fles die als vierge uit de test kwam, het Griekse familiebedrijf Gkazas, reageerde tegenover BioJournaal dat het elke batch bij het afvullen laat keuren en dat de kwaliteit daarna kan veranderen. Opvallend is dat het bedrijf klanten aanbiedt om met het batchnummer van de fles het testrapport op te vragen. Dat is een goede vraag om ook aan andere merken te stellen. Een producent die zijn keuring kan laten zien, heeft er in elk geval een laten doen.

Zo kies en bewaar je een fles

Uit de test volgt geen merk dat altijd goed is, want het blijft een momentopname. Wat je wel kunt doen is de kans op een fles die nog doet wat hij belooft vergroten, en die fles daarna niet zelf laten verouderen.

• Zoek naar een oogstjaar of oogstdatum op het etiket. Als die er staat, weet je meer dan alle andere woorden je vertellen.
• Wantrouw een houdbaarheidsdatum die jaren vooruit ligt.
• Kies een donkere fles of een blik, want licht tast de olie aan.
• Koop niet meer dan je in een paar maanden gebruikt. Een grote voordeelfles die een jaar open in de kast staat, oxideert.
• Bewaar de fles dicht en uit de buurt van het fornuis.
• Ruik en proef thuis. Een lichte fruitgeur zonder muffe of ranzige tonen past bij extra vierge, en een pittige nasmaak komt volgens olijfolieproducent Borja Adrián van de polyfenolen in jonge olijven.

Dat laatste punt is misschien het meest bevrijdend. Je hoeft geen proefpanel te zijn om te merken dat een olie vlak, muf of vettig smaakt. En wie olijfolie vooral gebruikt omdat hij past bij een eetpatroon als het MIND-dieet uit het twaalfjarige hersenonderzoek, heeft het meest aan een verse fles die snel opgaat. De hele uitslag met alle merken staat bij KRO-NCRV. Wie zijn eigen fles daar ziet staan, hoeft hem niet weg te gooien, maar weet wel waar hij de volgende keer op let.