Oude telefoon in de la? Zo wis je hem en lever je hem veilig in

Hoeveel oude telefoons liggen er bij jou in een la? Bij de meeste mensen is het antwoord niet nul. Volgens een onderzoek van Fraunhofer Austria Research, waar Duurzaam Nieuws op 15 oktober over schreef, liggen er in Nederlandse huishoudens naar schatting 26,8 miljoen ongebruikte smartphones. In de toestellen die alleen nog geschikt zijn voor recycling zit samen zo’n 364 kilo goud, plus kobalt, tin en andere grondstoffen die in nieuwe elektronica terug kunnen komen.

Dat klinkt als een reden om meteen je la leeg te halen. Toch blijft die la bij veel mensen dicht, en dat heeft zelden met luiheid te maken. Er staan foto’s op, berichten, een bankapp. Je weet niet goed hoe je dat er veilig af krijgt, en dus blijft het toestel liggen. Precies daar zit de winst. Wie weet wat er met zijn telefoon moet gebeuren, is er in een kwartier vanaf.

Eerst kiezen: tweede leven of recycling

Het onderzoek maakt een onderscheid dat in de meeste berichten over oude telefoons wegvalt, en het is meteen de handigste vuistregel voor thuis. Toestellen tot ongeveer drie jaar oud kunnen nog worden opgeknapt en opnieuw gebruikt. Daarvan liggen er volgens de onderzoekers elk jaar 8,6 miljoen ongebruikt in Nederlandse laden. Oudere telefoons zijn vooral nog waardevol om hun materialen.

Dat bepaalt wat je doet. Is je oude telefoon jonger dan drie jaar en doet hij het nog, dan is recyclen eigenlijk zonde. Dan levert verkopen, weggeven aan iemand in je omgeving of inruilen bij een winkel meer op, voor jou en voor de grondstoffen. Een opgeknapt toestel hoeft immers niet opnieuw gemaakt te worden. Op deze site schreven we eerder over wat je allemaal refurbished kunt kopen, en dat werkt ook andersom. Jouw telefoon kan voor een ander de refurbished telefoon zijn.

Is hij ouder, gebarsten of krijgt hij geen updates meer, dan is recycling de juiste route. Twijfel je over een kapot scherm of een slappe accu, kijk dan eerst of reparatie nog de moeite waard is. Een nieuwe accu is bij veel toestellen een kleine ingreep.

Je gegevens eraf, in de goede volgorde

Dit is het deel waar mensen op afhaken, terwijl het niet ingewikkeld is. Belangrijk is wel de volgorde. Wie meteen de fabrieksinstellingen terugzet, vergeet vaak de stap die het toestel daarna onbruikbaar maakt voor een ander.

1. Maak een back-up van wat je wilt bewaren, zoals foto’s, video’s en contacten. Dat kan via iCloud of Google Foto’s, of door het toestel aan je computer te hangen.
2. Zet je bankapps en de inlogapp van de overheid uit of verwijder het toestel als gekoppeld apparaat in die apps. Dan blijft er nergens een oude koppeling actief.
3. Log uit bij je account. Op een iPhone log je uit bij je Apple-account, zodat ook Zoek mijn uitgaat. Op Android verwijder je je Google-account. Doe je dit niet, dan vraagt het toestel na het resetten om jouw wachtwoord en kan niemand het nog gebruiken of goed verwerken.
4. Zet de fabrieksinstellingen terug. Op een iPhone heet dat Wis alle inhoud en instellingen, op Android meestal Fabrieksinstellingen terugzetten of Alle gegevens wissen. De plek in het menu verschilt per merk.
5. Haal je simkaart en een eventuele geheugenkaart eruit. Die worden bij een reset niet gewist.

Wecycle, de organisatie die in Nederland het inzamelen van elektrische apparaten regelt, heeft op zijn site een overzicht met de stappen per besturingssysteem. Handig als je een ouder toestel hebt waarvan je de menu’s niet meer kent.

Ligt er een telefoon die niet meer aangaat? Dan kun je hem niet wissen. Probeer hem eerst een nacht aan de lader te leggen. Lukt dat niet, dan is de kans klein dat iemand er nog iets vanaf haalt, maar wie zeker wil zijn, kan bij de winkel vragen of zij gegevens laten vernietigen.

Waar je hem inlevert

Inleveren is gratis. Volgens Duurzaam Nieuws zijn er in Nederland meer dan 13.000 inzamelpunten in het netwerk van Wecycle. Je herkent ze aan het groene logo. Je vindt ze in supermarkten, bouwmarkten en elektronicawinkels, en een telefoon leg je in de bak met het stekkersymbool. Wecycle heeft een zoekkaart met inleverpunten bij jou in de buurt. De milieustraat van je gemeente neemt kleine apparaten ook aan.

Koop je een nieuwe telefoon, dan mag je de oude gratis achterlaten in de winkel of meegeven aan de bezorger. Dat heet de oud-voor-nieuwregeling, en winkels en webwinkels zijn verplicht hieraan mee te doen. Volgens Wecycle weet nog niet de helft van de Nederlanders dat dit kan.

Gooi een telefoon nooit bij het restafval. Er zit een lithiumaccu in, en die kan in een vuilniswagen of bij de afvalverwerking vlam vatten. Ook om die reden adviseert Wecycle om een accu die je niet makkelijk en veilig los krijgt gewoon in het toestel te laten en alles samen in te leveren. En neem gelijk de oude opladers en kabels mee die naast de telefoon in de la liggen, want die mogen in dezelfde bak.

Wat er daarna met je telefoon gebeurt

Volgens Wecycle worden de ingezamelde apparaten uit elkaar gehaald en gescheiden in materialen zoals metaal, kunststof en elektronica. In de printplaat zitten het goud en de andere metalen die het onderzoek telt. Die grondstoffen gaan terug de industrie in. Dat het om echte hoeveelheden gaat, laat het onderzoek mooi zien. Het goud uit alleen de te recyclen toestellen in Nederland is genoeg voor ongeveer 73.000 trouwringen.

Tegelijk is het eerlijk om te zeggen dat de opbrengst niet bij jou terechtkomt. De 44,5 miljoen euro die de onderzoekers noemen, is de geschatte materiaalwaarde van alle ongebruikte telefoons samen, niet wat jij krijgt als je er een inlevert. Wie geld wil zien, kan een jong toestel beter verkopen.

Het is ook goed om te weten dat inleveren nog weinig gebeurt. Uit cijfers van het WEEE Register blijkt dat consumenten in 2017 ongeveer 200.000 mobiele telefoons per jaar bij de inzamelpunten inleverden. Afgezet tegen bijna 27 miljoen toestellen in laden is dat een druppel. Europees wordt volgens het onderzoek ongeveer 10 procent van de ongebruikte smartphones gerecycled, met als doel 25 procent in 2030.

Wil je het jezelf makkelijk maken? Leg alles wat je vindt in één doos, dus telefoons, oude opladers en die kapotte koptelefoon. Wis de telefoons op een avond achter elkaar, en neem de doos mee bij de volgende boodschappen. Dan is de la leeg voordat je het doorhebt, en kan iemand anders verder met wat er in zat.