Is honing gezond? Het verhaal achter de hype

Honing is een natuurzoete vloeistof van bijen, met meer dan 80% suikers en kleine hoeveelheden antioxidanten en enzymen. Voor de smaak en als afwisseling prima, maar qua effect op je lichaam blijft het vooral suiker. Voor de meeste mensen geldt: lekker, met mate.

Wat is honing eigenlijk?

Honing maken bijen door nectar uit bloemen te verzamelen, in hun honingmaag te verwerken met enzymen, en in de raat in te dampen tot er nog ongeveer 17-20% water inzit. Wat overblijft is een sterk geconcentreerd mengsel van glucose, fructose en kleinere hoeveelheden andere suikers, water, enzymen, mineralen en plantaardige stoffen.

Niet alle honing is gelijk. Manuka, acacia, klaver, heide en boekweit hebben elk een eigen smaak, kleur en samenstelling. Rauwe (niet-verhitte) honing bevat doorgaans meer enzymen dan industrieel gefilterde varianten.

Voedingswaarde

Per eetlepel (20 gram) honing krijg je grofweg binnen:

• Calorieën: 60 kcal
• Suikers: 16-17 gram (vooral fructose en glucose)
• Eiwit en vet: verwaarloosbaar
• Kleine hoeveelheden vitamine B en C, kalium, calcium, ijzer
• Antioxidanten: vooral flavonoïden en fenolzuren (afhankelijk van soort)

Het Voedingscentrum (voedingscentrum.nl) plaatst honing onder “extra’s” — net als suiker en jam — en raadt aan het beperkt te gebruiken. De kleine hoeveelheden mineralen en antioxidanten in honing zijn niet voldoende om het als “gezond” voedingsmiddel te beschouwen.

Voordelen

Studies wijzen op een aantal mogelijke voordelen, vooral bij specifieke toepassingen:

• Hoest: voor kinderen vanaf 1 jaar en volwassenen suggereren studies dat honing kan helpen bij verlichting van nachtelijke hoest. De Wereldgezondheidsorganisatie noemt honing als optie.
• Wondverzorging: medische honing (gestandaardiseerd, steriel) wordt in zorginstellingen gebruikt voor bepaalde wonden vanwege antibacteriële werking.
• Antioxidanten: vooral donkere honing (boekweit, heide) bevat meer antioxidanten. Het draagt iets bij, maar geen vervanging voor groente en fruit.
• Energie tijdens sport: door de eenvoudige suikers wordt honing soms gebruikt als snelle energiebron, vergelijkbaar met sportgels.

Wanneer minder gunstig?

Er zijn belangrijke kanttekeningen:

• Baby’s onder de 1 jaar: geef NOOIT honing aan baby’s onder de 1 jaar. Het kan sporen van Clostridium botulinum bevatten die voor zuigelingen gevaarlijk zijn.
• Suiker is suiker: het lichaam herkent de suiker in honing grotendeels hetzelfde als die in tafelsuiker. Voor je tanden, bloedsuiker en gewicht gelden dezelfde regels.
• Diabetes: honing heeft een hoge glykemische index. Bij diabetes vergt het bewust gebruik.
• Calorieën: honing is energierijk. Eén eetlepel is al snel 60 kcal.
• Authenticiteit: er wordt veel met honing gefraudeerd. Kies bij voorkeur honing met een herkenbare herkomst.

Veelgestelde vragen

Is honing gezonder dan suiker?
Marginaal, vooral door de kleine hoeveelheid antioxidanten en mineralen. Voor je gezondheid maakt het in de praktijk weinig uit: het blijft een geconcentreerde suikerbron.

Wat is manuka-honing en is dat speciaal?
Manuka komt van de Nieuw-Zeelandse manukastruik. Hij bevat methylglyoxal, met antibacteriële werking. Voor wondverzorging interessant; als gewone smaakmaker prima maar duur.

Mag je honing geven bij verkoudheid?
Bij kinderen vanaf 1 jaar en volwassenen ja, en het kan hoesten verzachten. Niet bij baby’s.

Hoe lang houdt honing zich?
Honing bederft door de lage waterinhoud en hoge zuurgraad nauwelijks. Kristalliseren is normaal en betekent niet dat hij slecht is — au bain-marie weer vloeibaar maken kan.

Tot slot

Honing is een lekkere, traditionele zoetstof met een sympathiek imago. Als afwisseling voor suiker, als smaakmaker, voor in thee of bij hoestklachten prima. Verwacht er geen wonderen van: het blijft een suikerbron en past in beperkte hoeveelheden in een gezond eetpatroon. En vergeet niet: geen honing voor baby’s onder de 1 jaar.