Is gember gezond? Wat het lichaam ermee doet

Gember is een wortelstok met een pittige, warme smaak die al eeuwen wordt gebruikt in keukens en als huismiddeltje. Studies suggereren dat gember kan helpen bij misselijkheid en wordt geassocieerd met een mild ontstekingsremmend effect. Voor de meeste mensen is enkele grammen per dag prima.

Wat is gember eigenlijk?

Gember (Zingiber officinale) is de wortelstok van een plant uit Zuidoost-Azië, familie van kurkuma en kardemom. Het stuk dat we eten is feitelijk geen wortel, maar een rhizoom: een ondergrondse stengel. De karakteristieke pittigheid komt vooral van gingerolen en, bij gedroogde gember, van shogaolen.

Je vindt gember in verse vorm (knol), gedroogd, gemalen, in poedervorm, als thee, als sap of gekonfijt. Elke vorm heeft zijn eigen smaakprofiel en toepassing.

Voedingswaarde

Per 10 gram verse gember krijg je grofweg binnen:

• Calorieën: 8 kcal
• Eiwit: 0,2 gram
• Vet: 0,1 gram
• Koolhydraten: 1,8 gram
• Vezels: 0,2 gram
• Kleine hoeveelheden vitamine B6, magnesium, kalium en mangaan

De échte interessante stoffen zijn de bioactieve verbindingen: gingerolen, shogaolen en zingeronen. Het Voedingscentrum (voedingscentrum.nl) noemt gember als veilig kruid voor in eten en thee, mits in normale hoeveelheden.

Voordelen

Gember is een van de beter onderzochte specerijen. Studies wijzen op:

• Misselijkheid: voor zwangerschapsmisselijkheid, reisziekte en chemotherapie-misselijkheid is gember in meerdere reviews als helpend beoordeeld. De Wereldgezondheidsorganisatie erkent gember als optie bij zwangerschapsmisselijkheid.
• Spijsvertering: gember kan helpen bij maaglediging en wordt geassocieerd met verlichting van een opgeblazen gevoel.
• Ontsteking: gingerolen worden in onderzoek geassocieerd met ontstekingsremmende werking. Bij artrose suggereren kleine studies een licht effect op klachten.
• Bloedsuiker: enkele studies wijzen op een gunstig effect op bloedsuikerwaarden bij type 2 diabetes, al is meer onderzoek nodig.
• Spierpijn: studies suggereren een mild effect op spierpijn na inspanning.

Wanneer minder gunstig?

Gember is doorgaans veilig, maar er zijn aandachtspunten:

• Bloedverdunners: gember kan in hoge doseringen de bloedstolling beïnvloeden. Bij medicatie als acenocoumarol of warfarine: overleg met je arts.
• Zwangerschap: voor misselijkheid is enkele gram per dag doorgaans veilig, maar bij hoge doses (3-4+ gram) is voorzichtigheid op zijn plaats. Overleg met je verloskundige.
• Galstenen: gember stimuleert de galblaas en kan klachten verergeren.
• Brandend maagzuur: bij gevoeligheid kan gember klachten geven, vooral in geconcentreerde vorm.
• Bloeddrukmedicatie: gember kan in theorie de werking beïnvloeden.

Veelgestelde vragen

Hoeveel gember per dag is veilig?
Voor de meeste gezonde volwassenen is tot ongeveer 4 gram verse gember per dag prima. Bij medicatie of zwangerschap liever wat minder en in overleg.

Werkt gemberthee tegen verkoudheid?
Gemberthee verlicht subjectief vaak een prikkelende keel en geeft warmte, maar bewijs dat het echt griep of verkoudheid bestrijdt is beperkt.

Verse gember of gemberpoeder, wat is beter?
Beide hebben hun toepassing. Vers heeft meer gingerolen, gedroogd heeft meer shogaolen. Voor smaak: vers in hartige gerechten, gemalen in bakken en kruidenmix.

Wat doet gember-shotjes?
Een geconcentreerde portie gember met (vaak) citroen. Lekker, mogelijk een licht effect op spijsvertering, maar geen wondermiddel.

Tot slot

Gember is een veilige, lekkere wortelstok met aantoonbare effecten op misselijkheid en mogelijk milde ontstekingsremmende werking. Geen wondermiddel, wel een prima aanvulling op je keukenrepertoire. Bij bloedverdunners of zwangerschap is overleg met een zorgverlener verstandig.