Sterkste El Niño in duizend jaar op komst: wat dat betekent voor het weer hier
De WMO waarschuwt voor een zeer sterke El Nino met een piek in november. Wat het patroon is, waar het misgaat en wat er voor Nederland bekend is.
De Wereld Meteorologische Organisatie waarschuwt dat de El Niño die nu op gang komt uitgroeit tot een zeer sterke gebeurtenis, met gevolgen die tot ver in 2027 aanhouden. Duurzaam Nieuws schreef er vrijdag over, en de cijfers erin zijn opmerkelijk genoeg om even bij stil te staan, ook als je normaal gesproken niet zo veel hebt met weerkundige patronen aan de andere kant van de wereld.
Wat El Niño is, in gewone taal
El Niño is een natuurlijk terugkerend patroon in de Stille Oceaan. Door veranderende winden warmt het zeewater daar op, en die warmte wordt vervolgens afgegeven aan de atmosfeer. Dat verschuift wereldwijd de plekken waar het regent en waar het droog blijft, en het tilt de gemiddelde temperatuur van de hele planeet tijdelijk op.
De sterkte wordt uitgedrukt in hoeveel warmer het zeewater is dan het dertigjarig gemiddelde. Boven de 0,5 graad spreek je al van El Niño. De meting van maandag 31 augustus 2026 kwam uit op 2,6 graden boven dat gemiddelde. Ter vergelijking: de hoogste afwijking ooit gemeten in het satelliettijdperk was 3,1 graad, in 2015. En de piek moet nog komen: volgens het gemiddelde van veertien modellen ligt die in november, rond de 4 graden. Klimaatanalist Zeke Hausfather wijst erop dat gegevens uit koraal, boomringen en historische bronnen laten zien dat geen enkele El Niño in de afgelopen duizend jaar dat niveau heeft gehaald.
Waar het nu al misgaat
De gevolgen zijn niet theoretisch. Duurzaam Nieuws noemt de bosbranden in Indonesië die erger worden, de moessonregens in India die zwakker uitvallen, meer brandgevaar in Australië en heftigere overstromingen in Zuid-Amerika. Het Wereldvoedselprogramma waarschuwde in augustus dat naar verwachting ongeveer 50 miljoen mensen door El Niño in acute honger belanden.
Daar komt bij dat dit patroon niet op een stabiele planeet landt. Deze zomer werd Europa getroffen door de meest extreme hittegolf ooit gemeten, met minstens 35.000 doden. Recent onderzoek laat volgens het bericht bovendien zien dat opwarming van de aarde de El Niño-cycli zelf sterker maakt, waarna die sterkere cycli de gevolgen van klimaatverandering weer versterken. VN-secretaris-generaal António Guterres vat het samen met: “El Niño dijt voor onze ogen uit.”
Wat dit voor Nederland betekent, en wat niet
Hier is voorzichtigheid op zijn plaats, want de meeste voorbeelden in het bericht gaan over andere werelddelen. Wat er over onze kant van de wereld wordt gezegd, is beperkt maar concreet: voorspellingen houden rekening met een extra nat en winderig najaar voor Noordwest-Europa. Dat is het enige dat direct over ons gaat.
De andere Europese passage in het stuk komt uit het Verenigd Koninkrijk. Chris Jaccarini van de Energy and Climate Intelligence Unit wijst erop dat extreem weer wereldwijd de voedselprijzen heeft opgedreven, en dat Britse akkerbouwers na vijf hittegolven en wijdverspreide droogte in 2026 voor hun slechtste oogst ooit staan. Die cijfers gaan dus over Britse akkers, niet over Nederlandse. Wat er wel voor ons uit volgt, is dat een deel van wat hier in de schappen ligt uit landen komt die het dit jaar zwaar hebben, en dat prijzen van importproducten zich daar weinig van aantrekken waar de landsgrens ligt.
Wat je hier als huishouden mee kunt
Ik ben terughoudend met artikelen die van een weerpatroon een boodschappenlijstje maken, want het meeste van wat hier speelt ligt buiten het bereik van een individueel huishouden. Toch zijn er twee dingen die redelijk zijn.
Het eerste gaat over een nat en winderig najaar. Dat is geen ramp maar wel een reden om nu naar de buitenkant van je huis te kijken: verstopte dakgoten, losse dakpannen, tuinmeubels die bij de eerste storm door de tuin waaien. Die controle kost een uur en is elk najaar zinvol, maar dit jaar met wat meer reden dan anders.
Het tweede gaat over voedsel. Als oogsten elders tegenvallen, merk je dat aan de prijs van producten die je niet zelf verbouwt. Daar is geen truc voor, maar wel een gewoonte: seizoensgebonden en dicht bij huis geteeld voedsel is minder gevoelig voor misoogsten aan de andere kant van de wereld. Dat is een van de weinige adviezen op dit gebied die zowel bij een goed als bij een slecht jaar standhoudt, en het scheelt bovendien verpakking en transport. Wie daar praktischer mee aan de slag wil, vindt in ons stuk over bewuster consumeren een aantal keuzes die niet afhangen van hoe de winter uitpakt.
Waarom ik dit toch meld
Er is een goede reden om sceptisch te zijn bij berichten met woorden als monster en Godzilla erin, en ik ben dat ook. Zulke termen doen het goed en zeggen weinig. Maar de onderliggende meting is gewoon een getal dat je kunt controleren, en dat getal ligt nu al dicht bij het hoogste ooit gemeten terwijl de piek pas in november wordt verwacht.
Wat mij betreft is de waarde van zo’n bericht dan ook niet dat je er vandaag iets anders door doet. Het is dat je de winter ingaat met de wetenschap dat een deel van wat er de komende maanden gebeurt, aan het weer en aan de prijzen, een verklaring heeft die al maanden geleden begon in de Stille Oceaan. Dat maakt het niet minder vervelend, maar wel minder verrassend.
