Bijenvriendelijke tuin maken: dit plant je

Bijen, hommels en andere bestuivers hebben het moeilijk. Tegelijk kan elke tuin, klein of groot, helpen om ze de seizoenen door te krijgen. En het mooie: een bijenvriendelijke tuin is meestal ook gewoon een heel mooie tuin. Veel kleur, veel geur, veel leven. In dit artikel zetten we op een rij wat echt werkt.

Waarom een bijenvriendelijke tuin?

Wilde bijen en hommels zijn essentieel voor de bestuiving van planten en dus voor ons eten. In Nederland staan veel wilde bijensoorten op de rode lijst. De redenen: minder bloemrijke graslanden, veel verharde tuinen en gebruik van bestrijdingsmiddelen. Een tuin met de juiste planten en zonder gif maakt direct verschil — al in het eerste jaar.

Welke planten kies je?

De vuistregel is: kies inheemse of nectarrijke planten met enkele bloemen (geen volle, dichte bloemen waar bijen niet bij kunnen). Spreid de bloei over het hele seizoen.

• Voorjaar (maart–mei): krokus, sneeuwklokje, longkruid, fluitenkruid, sleedoorn, wilg, vergeet-mij-nietje.
• Zomer (juni–augustus): lavendel, koninginnenkruid, salie, kogeldistel, malva, slangenkruid, oregano, vingerhoedskruid.
• Late zomer en herfst (september–oktober): herfstaster, sedum, klimop, hemelsleutel, zonnehoed.

Een aantal kruiden in bloei (tijm, marjolein, bieslook) zijn ook bijenfavorieten. Laat ze rustig uitbloeien.

Hoe richt je de tuin in?

• Groepeer per soort: drie tot vijf planten van dezelfde soort bij elkaar trekt meer bestuivers dan losse exemplaren.
• Hou een hoekje wild: wat brandnetels en lang gras geven schuilplekken en voedsel voor rupsen.
• Zorg voor zonnige plekken: de meeste bijen vliegen vooral in de zon.
• Bied nestgelegenheid: open grond, holle stengels, een insectenhotel — wilde bijen nestelen niet als honingbijen in kasten.
• Water in een ondiep schaaltje: met steentjes erin zodat bijen kunnen drinken zonder te verdrinken.

Wat moet je vermijden?

• Bestrijdingsmiddelen: geen chemische insecticiden of onkruidverdelgers. Ook “natuurlijke” middelen met pyrethrum zijn niet goed voor bijen.
• Gevulde of dubbele bloemen: mooi om te zien, maar onbereikbaar voor bestuivers (denk aan dubbele dahlia’s, sommige rozen).
• Te veel verharding: tegels en grind bieden niets aan bestuivers. Maak waar je kan plek voor planten of laat tegels eruit (“tegels eruit, groen erin”).
• Sproeien overdag: spuit niet midden op de dag bij volle zon — dan zijn de meeste bijen actief.

Stappenplan voor een bijenvriendelijke tuin

• Stap 1: kijk welke plekken zonnig zijn en kale grond hebben.
• Stap 2: kies vijf à tien plantsoorten die over het seizoen bloeien.
• Stap 3: plant ze in groepjes in plaats van verspreid.
• Stap 4: laat een hoekje wild en biedt nestgelegenheid.
• Stap 5: stop met bestrijdingsmiddelen.
• Stap 6: geniet — vaak zie je al binnen weken meer leven.

Veelgestelde vragen

Werkt dit ook op een balkon?
Ja. Een paar potten met lavendel, oregano, salie en een paar voorjaarsbloeiers maken al verschil. Hoe meer balkons meedoen, hoe groter het effect.

Trekken bijen alleen op kleurige planten af?
Bijen zien blauw, paars en geel het best. Maar ze gaan vooral af op geur en nectarhoeveelheid, niet alleen op kleur.

Is een insectenhotel echt nuttig?
Mits goed geplaatst (zon, beschut, droog) wel. Maar nog beter is een combinatie van bloemen, kale grond en oude takken — dat geeft meer variatie aan nestplekken.

Tot slot

Een bijenvriendelijke tuin is dankbaar werk. Je doet iets goeds voor de natuur en krijgt er een levendige, kleurige tuin voor terug. Begin met een paar planten waar je blij van wordt — en kijk hoe het zoemt.