Paddenstoelen kweken in je tuin: zo ent je een houtstam of maak je een kweekbed

Paddenstoelen kweken klinkt als iets voor een kelder vol potten en luchtbevochtigers, maar buiten in de tuin kan het verrassend eenvoudig. Je hebt een stuk vers gezaagd hardhout nodig, een boor en een zakje geënte houten pluggen. Daarna doet de schimmel het werk, en jij vooral niets. Het enige wat je moet meebrengen is geduld, want de eerste oogst laat lang op zich wachten.

Gardeners’ World zette op 26 oktober een stappenplan voor paddenstoelen kweken online, van kweekbakken binnen tot een geënte boomstam buiten. Dit stuk gaat over de buitenvariant, omdat die nu het best uitkomt. Het hout dat je in deze tijd van het jaar zaagt, is precies het hout dat je nodig hebt.

Waarom de herfst het goede moment is om te beginnen

Het geheim van een stam zit in de versheid. Volgens Gardeners’ World gebruik je een boomstam die niet langer dan zes weken geleden is gezaagd. Wie deze herfst een boom laat vellen, een flinke tak uit een hazelaar zaagt of bij de buren een stapel verse stammen ziet liggen, heeft dus meteen het juiste materiaal.

Kies loofhout, geen naaldhout. Eik, beuk, haagbeuk, kastanje, hazelaar, berk, esdoorn en hulst noemt het tijdschrift als de beste soorten. Een stam van 10 tot 15 centimeter dik en 45 tot 60 centimeter lang is handzaam. Zulke stukken hout liggen in deze tijd van het jaar in veel tuinen na het zaagwerk gewoon klaar.

Er speelt nog iets mee. Het kan tot achttien maanden duren voordat de eerste paddenstoelen verschijnen. Begin je nu, dan oogst je in het gunstigste geval volgend jaar, en anders het jaar daarna. Wie wacht tot het voorjaar, schuift die hele termijn op. Wij vinden dat juist het mooie aan deze vorm van kweken: je zet iets in gang dat in alle rust verder groeit terwijl jij de rest van de tuin doet.

Zo ent je een houtstam in zes stappen

De geënte pluggen heten deuvels. Het zijn houten staafjes waarin het paddenstoelenbroed al is gegroeid. Je koopt ze bij paddenstoelenkwekers en soms bij zadenwinkels, vaak in een set met een beetje was erbij.

1. Leg de stam in de lengte op de grond.
2. Boor gaten in rijen over de lengte, ongeveer 15 centimeter uit elkaar, met zo’n 8 centimeter tussen de rijen.
3. Tik de deuvels er helemaal in, eventueel met een hamer.
4. Zit er was bij de set, smeer dan de gaten dicht. Dat houdt het hout vochtig en weert indringers.
5. Zet de stam rechtop met één uiteinde in de grond, op een schaduwrijke plek onder bomen of struiken, zoals hij in het bos zou staan.
6. Houd het hout vochtig, vooral in droge periodes.

Dat laatste is volgens Gardeners’ World het belangrijkste. Anders dan bij planten kun je paddenstoelen eigenlijk niet te veel water geven. Een stam in de schaduw van een heg droogt minder snel uit dan een stam aan de rand van het gazon. Oesterzwammen zijn een dankbare soort om mee te beginnen; die groeien in de natuur ook op stammen van loofbomen, met beuk, populier en wilg als bekende gastheren.

Liever sneller resultaat? Kies een kweekbed

Wie geen achttien maanden wil wachten, kan een bed of bak inrichten. Daarvoor heb je een voedingsrijk, vochtig groeimedium nodig. Traditioneel was dat paardenmest, die je eerst twee weken op een hoop laat broeien en om de paar dagen omschept tot hij is afgekoeld. Je strooit het broed over het oppervlak, werkt het tot 5 à 8 centimeter diep door het mengsel en legt er een vochtige krant over.

Na een paar weken verschijnt een wit, draderig netwerk, het mycelium. Dan haal je de krant weg en dek je het af met een laag van 2 tot 3 centimeter, voor de helft tuinaarde of compost en voor de helft kalk. Vochtig houden met een fijne broes, en na enkele weken moeten de eerste paddenstoelen opkomen.

Stro en koffiedik zijn de andere bekende ondergronden. Oesterzwammen worden in Nederland sinds 1980 commercieel gekweekt, en daar gaat het broed op geprepareerd stro of koffiedik. Koffiedik heeft als voordeel dat je het zelf hebt. Wel goed om te weten: in de plantenbak doet het minder dan vaak wordt gedacht, zoals we eerder schreven in ons stuk over koffiedik in je plantenbak. Voor paddenstoelen is het juist een prima voedingsbodem.

Temperatuur en plek

Paddenstoelen groeien het best rond 15 graden, en de temperatuur hoort tussen 10 en 20 graden te blijven. Buiten heb je dat niet in de hand, en daarom is een stam in de schaduw de rustigste keuze; hij komt vanzelf op gang als het weer meezit. Een kweekbed kun je in een schuur, garage of tuinhuisje zetten, waar je het licht weg kunt houden en de temperatuur stabieler is.

Eet alleen wat je zelf hebt ingezet

Een geënte stam staat midden in een tuin waar ook wilde paddenstoelen opkomen. Gardeners’ World is daar duidelijk over: weet je niet welke soort het is, eet hem dan niet. Eetbare soorten hebben vaak giftige dubbelgangers. Pluk dus alleen wat precies op de plek van je deuvels uit het hout komt en lijkt op de soort die je kocht. Wat er verder in het gras verschijnt, laat je gewoon staan; waarom dat vaak een goed teken is, lees je in ons artikel over paddenstoelen in je gazon.

Een stam met oesterzwammen in een donkere hoek van de tuin is misschien wel de rustigste moestuin die je kunt hebben. Geen wieden, geen slakken, geen zaaikalender. Alleen af en toe een gieter, en op een dag een tros paddenstoelen die je zelf hebt laten groeien.