Eén theezakje laat miljarden plastic deeltjes los: welke zakjes je beter kiest

Een kop thee voelt als het meest onschuldige drankje dat er is. Toch laat juist het zakje waarin die thee zit soms een flinke hoeveelheid kunststof los in je kopje. Duurzaam Nieuws zette het onderzoek op een rij, en de getallen zijn groot genoeg om er even bij stil te staan. Het goede nieuws is dat je er zelf veel aan kunt doen, en dat het niet hoeft te betekenen dat je minder thee drinkt.

Wat de onderzoekers vonden

De bekendste meting komt van McGill University in Montreal. Onderzoekers rond Nathalie Tufenkji zetten in 2019 thee met piramidevormige zakjes van nylon en PET, twee soorten kunststof, en telden daarna wat er in het water zweefde. Uit één zakje kwamen ongeveer 11,6 miljard microplastics en 3,1 miljard nog kleinere nanoplastics vrij. De studie verscheen in het vakblad Environmental Science & Technology. Tufenkji kwam er zelf op toen ze in een café in haar kopje keek en zag dat het zakje van plastic leek.

In december 2024 volgde een studie van de Universitat Autònoma de Barcelona in het blad Chemosphere. Die groep testte zakjes van polypropyleen, nylon en cellulose. Polypropyleen gaf verreweg het meest af, ongeveer 1,2 miljard deeltjes per milliliter thee. De onderzoekers zagen in het lab bovendien dat zulke deeltjes menselijke darmcellen binnendrongen, tot in de celkern.

Daar hoort direct een kanttekening bij. Wat dat in je lichaam betekent, weet nog niemand. Er is geen bewijs dat thee drinken uit een plastic zakje je ziek maakt, en een kweekje darmcellen in een schaaltje is iets anders dan een mens die elke ochtend een kop thee neemt. Gewone papieren zakjes zonder kunststof sealrand zaten bovendien niet in het onderzoek van McGill. De conclusie is dus niet dat elk theezakje een plasticbom is, wel dat sommige zakjes onnodig veel kunststof afgeven.

Waarom heet water het verschil maakt

Kunststof en kokend water gaan slecht samen. Thee zet je met water van rond de 95 graden, en bij die temperatuur laat een dun weefsel van nylon of PET makkelijker deeltjes los dan bij kamertemperatuur. Een zakje is ook nog eens een groot oppervlak van heel dunne vezels die een paar minuten heen en weer bewegen in het water. Wie het zakje er daarna nog uitknijpt met een lepel, maakt het niet beter.

Dat verklaart ook waarom juist de luxe piramidezakjes in het nieuws komen. Ze zien er mooi uit, je ziet de hele blaadjes erin zitten, en ze voelen als een stap omhoog ten opzichte van het platte zakje uit de supermarkt. Maar dat glanzende gaasje is vaak gewoon plastic.

Welke zakjes bevatten plastic?

Op de verpakking staat zelden in grote letters waar het zakje van gemaakt is. Met deze indeling kom je een heel eind.

Soort zakje	Waar het van gemaakt is	Plastic?
Glanzend piramidezakje, voelt als gaas	Meestal nylon of PET	Ja, het hele zakje
Plat papieren zakje met dichtgeplakte rand	Papier of cellulose met een beetje polypropyleen om te sealen	Een klein deel
Zakje van maïszetmeel of PLA	Bioplastic	Ja, al is het van plantaardige grondstof
Papieren zakje dat gevouwen of met een nietje dicht zit	Papier of cellulose	Meestal niet
Losse thee in een thee-ei of filter	Geen zakje	Nee

Een paar dingen vallen op. Een papieren zakje is niet automatisch plasticvrij, want veel fabrikanten gebruiken een dun laagje polypropyleen om de randen in de machine dicht te smelten. Je ziet dat aan een strakke, iets glanzende naad. Zit het zakje dicht met een vouw of een nietje, dan is de kans groot dat er geen kunststof in zit.

Zakjes van PLA worden vaak gepresenteerd als het groene alternatief. Dat klopt voor de grondstof, want PLA wordt gemaakt van maïs of suikerriet. Maar het blijft een kunststof, en het composteert alleen goed in een industriële installatie. Op je eigen composthoop blijft zo’n zakje gewoon liggen.

Twijfel je, kijk dan op de website van het merk. Steeds meer theemerken melden er zelf bij of hun zakjes plasticvrij zijn, juist omdat klanten erom vragen.

Losse thee is de rustigste keuze

Wie het zekere voor het onzekere wil, stapt over op losse thee. Dat klinkt omslachtiger dan het is. Je hebt alleen een thee-ei van roestvrij staal nodig, of een filter dat in je kopje of theepot hangt. Een theelepel blaadjes per kop is genoeg, en na het trekken gooi je de blaadjes op de composthoop of bij het gft. Er blijft geen zakje, geen touwtje en geen labeltje over.

Wij vinden losse thee bovendien gewoon lekkerder. In een zakje zit vaak fijngemalen thee, het stof dat overblijft van grotere blaadjes. Losse thee heeft hele of grof gesneden blaadjes die meer ruimte krijgen om open te gaan, en dat proef je. Een grote zak losse thee is ook minder verpakking dan twintig zakjes die elk apart in een envelopje zitten.

Wil je toch zakjes, kies dan platte papieren zakjes die gevouwen of geniet zijn, of merken die er uitdrukkelijk bij zeggen dat er geen plastic in zit. Laat de glanzende piramides liggen, ook al zien ze er chiquer uit.

Kleine gewoontes die helpen

Je hoeft niet alles in één keer om te gooien. Deze stappen maken al verschil.

• Gebruik je zakjes op, maar koop daarna een plasticvrije soort of losse thee.
• Laat het zakje niet langer trekken dan nodig en knijp het niet uit tegen de rand van je kopje.
• Neem een eigen thee-ei mee naar je werk, dan ben je niet afhankelijk van wat er in de keuken ligt.
• Gooi papieren zakjes zonder kunststof bij het gft, en zakjes van nylon, PET of PLA bij het restafval.

Theezakjes zijn maar één bron van kunststof in huis. Wie verder wil kijken, vindt in ons stuk over microplastics in huis vermijden meer plekken waar je met kleine keuzes veel wint, van de waterkoker tot de keukenspons.