Paddenstoelen plukken in het bos: waar het mag en waar je een boete riskeert

Het is volop paddenstoelentijd. Na de regen van de afgelopen weken staan de bossen vol hoeden in alle kleuren, en voor veel wandelaars is de verleiding groot om er een paar mee naar huis te nemen. Dat mag lang niet overal. Duurzaam Nieuws zette de regels op een rij, en het blijkt sterk af te hangen van wie het bos beheert. In het ene bos neem je gerust een klein bakje mee, in het andere krijg je voor één paddenstoel al een boete.

Eerder schreven we over de dodelijke groene knolamaniet herkennen. Dit stuk gaat over de andere vraag die je jezelf moet stellen voor je bukt, namelijk of je hier überhaupt mag plukken.

Geen landelijke regel, wel regels per bos

Er is in Nederland geen wet die paddenstoelen als soort beschermt. Dat betekent niet dat je overal je gang kunt gaan. De terreinbeheerders en gemeenten bepalen het zelf, via de regels voor hun gebied en via plaatselijke verordeningen. Wie in een natuurgebied loopt, valt dus onder de afspraken van die beheerder, en die verschillen flink.

Beheerder	Wat mag
Natuurmonumenten	Plukken is verboden, ook een paar stuks
Staatsbosbeheer	In de meeste gebieden een kleine hoeveelheid voor eigen gebruik, ongeveer een bakje van 250 gram
Nationaal Park Zuid-Kennemerland	Plukken is helemaal verboden
Utrechts Landschap	Niet plukken, wel wat al op de grond ligt zoals dennenappels en kastanjes, tot ongeveer 250 gram per persoon
Gemeentes en particuliere landgoederen	Verschilt per plek, kijk op de borden of bij de eigenaar

Bij Natuurmonumenten maakt de hoeveelheid niet uit. Een handjevol is net zo goed verboden als een volle tas. In bijvoorbeeld het Noordhollands Duinreservaat staat er een boete van 104 euro op. Bij Staatsbosbeheer is de toon milder, maar ook daar geldt dat een flinke hoeveelheid als diefstal of vernieling kan worden gezien. Hoe hoog de boete dan wordt, bepaalt de officier van justitie, en dat kan oplopen tot enkele honderden euro’s.

Wie handel ziet, gaat harder optreden

Het gaat de handhavers niet om de wandelaar met één cantharel in zijn jaszak. Ze zitten vooral achter mensen die met emmers tegelijk plukken om de paddenstoelen te verkopen. Tussen Lage Vuursche en Doorn namen politie, marechaussee en Natuurmonumenten bij een recente actie meer dan 36 kilo in beslag, waarvan één persoon alleen al 14 kilo bij zich had. Wie op die schaal plukt voor de handel, pleegt stroperij volgens het Wetboek van Strafrecht. Daar staat een boete tot 4100 euro of een maand cel op.

Waarom die regels er zijn

Het voelt misschien overdreven, want een paddenstoel groeit toch gewoon terug? Helemaal onschuldig is plukken niet. Wat je ziet, is alleen de vrucht van een schimmel. Het eigenlijke organisme zit als een fijn netwerk van draden in de bodem, en veel van die schimmels werken samen met de wortels van bomen. Die vruchten zijn nodig om sporen te verspreiden. Plukt iedereen ze weg, dan krijgt de schimmel minder kans om zich uit te breiden.

Paddenstoelen zijn daarnaast voedsel voor eekhoorns, muizen, slakken en een grote groep insecten. In de herfst, als dieren hun reserves opbouwen, is dat geen bijzaak. En dan is er nog het lopen zelf. Wie van het pad afgaat om de mooiste exemplaren te zoeken, trapt de bodem aan en verstoort precies de plekken waar de schimmels groeien.

Wij vinden de strenge lijn van Natuurmonumenten daarom goed te verdedigen. Paddenstoelen kun je kopen, het bos krijg je niet terug. Een paar oesterzwammen of champignons uit de winkel smaken net zo goed in een herfstrisotto.

Gevaarlijker dan je denkt

Ook als het wel mag, is het de vraag of je het moet doen. Elk jaar zijn er in Nederland ongeveer twintig vergiftigingen door paddenstoelen, en sinds 2019 zijn er vier mensen aan overleden. Een aantal giftige soorten lijkt sterk op eetbare, en zelfs ervaren plukkers vergissen zich. Een app op je telefoon is geen vervanging voor iemand die er echt verstand van heeft. Ook in je eigen tuin is opletten nodig, zeker met kinderen of een hond. Lees daarover ons stuk over de vliegenzwam in je tuin.

Zo geniet je toch van het paddenstoelenseizoen

• Kijk bij de ingang van het gebied op het bord van de beheerder, of zoek de regels vooraf op hun website op.
• Twijfel je over wie het bos beheert, laat de paddenstoelen dan staan.
• Ga mee met een paddenstoelenexcursie van een natuurorganisatie. Je leert soorten herkennen zonder dat er iets uit het bos verdwijnt.
• Neem een foto in plaats van de paddenstoel zelf. Met een macrolens of de zoomfunctie van je telefoon zie je details die je bij plukken nooit opvallen.
• Blijf op de paden, ook als het mooiste exemplaar net een paar meter verderop staat.

Wie zo kijkt, ziet meer. Een bos vol paddenstoelen is op zijn mooist als ze er nog allemaal staan.